e-İrsaliye’ye dair tüm detaylar soru ve cevaplarıyla
açıklanmıştır.
1. Kimler e-İrsaliye Uygulamasına geçmek zorundadır?
1. e-Fatura uygulamasına
kayıtlı olan ve 2018 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı (veya
satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 25 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler.
2. Özel Tüketim Vergisi
Kanununa ekli (I) sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb.
faaliyetleri nedeniyle EPDK'dan lisans (bayilik lisansı dahil) alan
mükellefler.
3. Özel Tüketim Vergisi
Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malların imal, inşa,ithalini ve ana
bayi/distribütör şeklinde pazarlamasını gerçekleştiren mükellefler.
4. 4/6/1985 tarihli ve 3213
sayılı Maden Kanunu kapsamında düzenlenen işletme ruhsatı/sertifikası sahipleri
ve işletme ruhsatı/sertifikası sahipleri ile yaptıkları sözleşmeye istinaden
maden üretim faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişi mükellefler.
5. 4/4/2001 tarihli ve 4634
sayılı Şeker Kanununun 2 nci maddesinin (e) bendinde tanımına yer verilen
şekerin (Beyaz şeker (standart, rafine küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker,
rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar veya
kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ile nişasta kökenli izoglukoz,
likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz veya invert şeker veya her
ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert
şeker şurubu ile inülin şurubu) imalini gerçekleştiren mükellefler.
6. e-Fatura uygulamasına
kayıtlı olan mükelleflerden demir ve çelik (GTİP 72) ile demir veya çelikten
eşyaların (GTİP 73) imali, ithali veya ihracı faaliyetinde bulunan mükellefler.
7. Tarım ve Orman
Bakanlığınca gübre üretim ve tüketiminin kayıt altına alınmasına yönelik
oluşturulan Gübre Takip Sistemi’ne kayıtlı kullanıcılar.
8. 11/3/2010 tarihli ve
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer
Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre komisyoncu
veya tüccar olarak sebze ve meyve ticaretiyle iştigal eden mükellefler.
9. Başkanlık, yapılan
analiz veya inceleme çalışmaları neticesinde riskli ya da vergiye uyum düzeyi
düşük olduğu tespit edilen mükellefleri veya mükellef gruplarını, faaliyet,
sektör ve ciro tutarına bağlı olmaksızın, yazılı bildirim yapmak ve geçiş
hazırlıkları için en az 3 ay süre vermek suretiyle e-İrsaliye uygulamasına
geçme zorunluluğu getirmeye yetkilidir. Kendisine yazılı bildirim yapılan
mükelleflerin, yazılı bildirimde belirtilen süreler içinde e-İrsaliye
uygulamasına dâhil olması gerekmektedir. Yazılı bildirim yapılan mükelleflerin,
yazıda belirtilen süreler içinde e-İrsaliye uygulamasına dahil olması ve tüm
müşterilerine e-İrsaliye düzenlemeleri gerekmektedir. Bu zorunluluğa uymayan
mükellefler hakkında Kanunda öngörülen hükümler uygulanır.
2. e-İrsaliye Uygulamasına Nasıl Başvurulur?
Mükellefler, e-İrsaliye
uygulamasından;
1. e-Belge uygulamalarına
ait temel fonksiyonların internet üzerinden genel kullanımını sağlamak amacı
ile Başkanlık tarafından oluşturulan ve hizmete sunulan e-Belge portalleri
aracılığıyla (GİB Portal Yöntemi),
2. Başkanlıktan izin almış
özel entegratörlerin bilgi işlem sistemleri aracılığıyla (Özel Entegratör
Yöntemi),
3. Kendi bilgi işlem
sistemlerinin Başkanlık bilgi işlem sistemleri ile doğrudan entegre edilmesi
yoluyla (Doğrudan Entegrasyon Yöntemi), yararlanabilirler.
Hali hazırda e-Fatura
uygulamasına bu yöntemlerden herhangi biri ile dahil olanlar, e-İrsaliye
uygulamasından, e-Fatura uygulamasından yararlandıkları yöntem ile
yararlanabilecekleri gibi farklı bir yöntem ile de yararlanabilir, e-Fatura
uygulaması kapsamında hizmet aldığı özel entegratör dışında farklı bir özel
entegratörden de hizmet alabilirler.
·
e-İrsaliye başvuru rehberi ve kılavuzu için tıklayınız
3. e-İrsaliye Uygulamasına İnteraktif VD üzerinden
başvurulabilir mi?
Hayır. Başvuru usul ve
esasları için internet sitemizde e-İrsaliye Başvuru Kılavuzu bulunmaktadır. İlgili
kılavuzda yer alan açıklamalara göre başvuru yapabilirsiniz. Kılavuza ulaşmak
için linke tıklayınız
e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı mükelleflerin düzenleyecekleri tüm sevk irsaliyelerinin e-İrsaliye
olarak düzenlenmesi, uygulamaya kayıtlı mükelleflerden alınan mallar
karşılığında düzenlenecek irsaliyelerin de yine e-İrsaliye olarak alınması
zorunludur. Ancak bununla birlikte sadece 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile
açıklanan hallerde (elektronik belgelerin kağıt ortamda düzenlenebileceği
haller, 509 SN VUK GT. V.7. bölümde açıklanmıştır) matbu sevk irsaliyesi
düzenlenmesi ve alınması da mümkün bulunmakta olup, bu durumun süreklilik arz
etmemesi gerekmektedir. Ayrıca mezkûr Tebliğde açıklanan bu durumun
gerektiğinde mükellef tarafından tevsik edilmesi gerektiği tabiidir. Bu tür
durumlarda matbu sevk irsaliyesi düzenlenerek sevkiyat işlemlerine
başlanabilecektir. Ayrıca sıcak satışlarda teknik açıdan e-İrsaliye
düzenlenmesi mümkün olmayan durumlar için 26 no'lu soruya göz atabilirsiniz.
e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı mükelleflerin düzenleyecekleri tüm sevk irsaliyelerinin e-İrsaliye
olarak düzenlenmesi, uygulamaya kayıtlı mükelleflerden alınan mallar
karşılığında düzenlenecek irsaliyelerin de yine e-İrsaliye olarak alınması
zorunludur.
6. e-İrsaliye uygulamasından kaç tür yöntemle
faydalanılır?
Mükellefler e-İrsaliye
Uygulamasından;
·
a) Kendi bilgi işlem sistemlerinin Başkanlık sistemlerine entegrasyonu
yoluyla,
·
b) e-İrsaliye Uygulamasına ait temel fonksiyonların internet üzerinden
genel kullanımını sağlamak amacı ile Başkanlık tarafından oluşturulan ve
www.efatura.gov.tr internet adresinde hizmete sunulan GİB Portalı aracılığıyla,
·
c) Başkanlıktan izin almış özel entegratörlerin bilgi işlem sistemleri
aracılığıyla, olmak üzere, e-Fatura Uygulamasından yararlandıkları yöntem ile
yararlanabilecek olup,
7. GİB PORTAL yöntemi ile de e-İrsaliye
düzenlenebilecek midir?
Evet,
düzenlenebilecektir. Bu durumda başvuru kılavuzunda açıklandığı şekilde portal
uygulaması içindeki araçlar menüsünde yer alan kullanıcı bilgileri kısmında
"e-İrsaliye kullanmak istiyorum" bölümünü işaretlemesi yeterlidir.
Evet, mümkündür. Bunun
için Başkanlığa hitaben bir dilekçe ve ekinde yer alan test tanım formu ile
başvurmaları gerekmektedir. İlgili belgeler kağıt ortamında Başkanlığa
ulaştıktan sonra www.ebelge.gov.tr internet adresinde yer alan test planına uygun
olarak e-irsaliye testlerini başarıyla tamamlayan mükelleflere e-irsaliye
uygulamasından da kendi bilgi işlem sistemlerini GİB sistemleri ile entegre
ederek kullanma izni verilecektir.
9. e-İrsaliye hizmeti veren Özel Entegratör
kuruluşlar var mıdır? Bilgilerine nasıl ulaşılır?
e-İrsaliye hizmeti veren
özel entegratörlerin listesine ulaşmak tıklayınız
10. Aynı mükellefin birden fazla yöntemle e-İrsaliye
uygulamasından yararlanması mümkün müdür?
Hali hazırda e-Fatura
uygulamasına dahil olanlar, e-İrsaliye uygulamasından, e-Fatura uygulamasından
yararlandıkları yöntem ile yararlanabilecekleri gibi farklı bir yöntem ile de
yararlanabilir, e-Fatura uygulaması kapsamında hizmet aldığı özel entegratör dışında
farklı bir özel entegratörden de hizmet alabilirler.
Birden fazla özel
entegratörden hizmet alarak e-Fatura ve e-İrsaliye hizmetinden birlikte yararlanmak
mümkündür.
12. E-irsaliye kim tarafından düzenlenmesi
gerekmektedir ?
e-İrsaliye yeni bir
belge türü olmayıp kağıt sevk irsaliyesi ile aynı hukuki hükümlere tabidir.
Vergi Usul Kanunu 230 'uncu maddesinin 5 inci bendinin parantez içi hükmünde;
"Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya
taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından
taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar
için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır. Malın, bir
mükellefin birden çok iş yerleri ile şubeleri arasında taşındığı veya satılmak
üzere bir komisyoncu veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde de, malın
gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte yazılı irsaliyeler
hakkında fiyat ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üzere, bu madde hükmü
ile 231 inci madde hükmü uygulanır. İrsaliyelerde malın nereye ve kime
gönderildiği ayrıca belirtilir." denilmektedir. Bu çerçevede irsaliye
düzenleme yükümlülüğü malı taşıyan/taşıttırana verilmiş olup, malın alıcısı
tarafından taşındığı/taşıttırıldığı durumda irsaliye belgesinin malın alıcısı
tarafından düzenlenmesi, satıcısı tarafından taşınıp/taşıttırılması halinde ise
satıcın irsaliye belgesini düzenlemesi gerekmektedir. Bununla birlikte malın,
satıcının mağazasında alıcı tarafından alınıp kendisi tarafından taşınması
halinde, satıcısı tarafından alıcıya e-İrsaliye ya da irsaliye yerine geçen
e-Fatura'nın kağıt çıktısının verilmesi halinde, alıcı tarafından ayrıca bir
e-İrsaliye düzenlenmesi zorunluluğu bulunmayıp, sevkiyat süresince taşıtta
satıcı tarafından düzenlenmiş e-İrsaliye ya da irsaliye yerine geçen
özellikteki e-Fatura'nın kağıt çıktısının bulundurulması yeterli görülmektedir.
Evet, matbu kağıt
ortamdaki sevk irsaliyelerinde olduğu gibi, elektronik ortamda düzenlenen
e-İrsaliyelerde de tanzim(düzenleme) tarihi yanında ayrıca bir sevk tarihinin
yer alması zorunludur (VUK GT 253). Tanzim tarihi ile sevk tarihinin aynı gün
olması halinde de bu tarihler ayrı ayrı eİrsaliye'de yer alacaktır. Bu iki
tarihten herhangi birine yer verilmeksizin düzenlenen sevk irsaliyeleri hiç
düzenlenmemiş sayılarak özel usulsüzlük cezası tatbik edilebilecektir.
Düzenlenen belgelere
ilişkin olarak GİB herhangi bir muhafaza hizmeti vermemektedir. Muhafaza ve
ibraz mükellefin sorumluluğunda olup, dileyen mükellefler muhafaza işlemi için
Başkanlığımızdan izin alan saklamacı kuruluşlar veya diğer elektronik arşivleme
hizmeti veren kurumlardan (datacenter vb.) hizmetten yararlanmaları mümkündür.
Diğer kurum ve kuruluşlarda muhafaza işlemi mükelleflerimizin isteğine bağlı
olup esas muhafaza sorumluluğu mükelleflerimizin kendisinde bulunmaktadır.
e-İrsaliye uygulamasına
ilişkin GİB'e başvuru işlemi nedeniyle herhangi bir ücret ödenmesi söz konusu
değildir. Sadece elektronik ortamda başvuruların gerçekleştirilmesi amacıyla
temin edilecek elektronik imza veya mali mühürlerin elektronik imza sağlayıcıları
ile Tübitak Kamu SM ye ücret ödenmektedir. Başvuru işlemlerinde GİB PORTAL
yöntemi ile uygulamadan yararlanmak istediğini belirterek uygulamaya dahil olan
mükelleflerin, GİB PORTAL yöntemini kullanma süresinde de herhangi bir şekilde
GİB'e bir ücret ödenmesi söz konusu değildir, tamamen ücretsizdir.
16. e-İrsaliye uygulaması için ayrı bir Mali Mührün
temin edilmesi zorunlu mudur?
e-İrsaliye uygulamasına
hali hazırda e-Fatura uygulamasından yararlanma iznine sahip olan kayıtlı
kullanıcılar dahil olabileceğinden ve e-Fatura uygulaması nedeniyle de gerçek
kişilerin elektronik imzaya tüzel kişilerin de mali mühüre sahip olması
nedeniyle, e-İrsaliye uygulaması için ayrı elektronik imza veya mali mühür
kullanılmasına gerek olmayıp, mevcut imza araçları kullanılabilecektir.
17.Gerçek kişiler elektronik İmzasını veya mali mührünü
kimlerden temin edebilir?
Gerçek kişilerce
kullanılabilecek Elektronik İmza araçları, Bilgi Teknolojileri Kurumu
tarafından yetkilendirilen ve aşağıda linki verilen "Elektronik Sertifika
Hizmet Sağlayıcıları" olarak belirtilen kuruluşlardan temin edilmesi
gerekmektedir. Ancak Vergi Usul Kanunu ve Tebliğleri ile hayata geçirilen
e-Fatura, e-İrsaliye, e-Arşiv Fatura, e-Bilet, e-Serbest Meslek Makbuzu,
e-Müstahsil Makbuzu, e-Defter uygulamalar kapsamında kullanılmak üzere Tübitak
Kamu Sertifikasyon merkezinden MALİ MÜHÜR temin ederek de kullanmaları
mümkündür. https://www.btk.gov.tr/elektronik-sertifika-hizmet-saglayicilari http://mm.kamusm.gov.tr/
18. Gerçek veya Tüzel Kişiler MALİ MÜHÜR'ü nasıl
temin eder?
Gerçek veya Tüzel
Kişiler Vergi Usul Kanunu ve Tebliğleri ile hayata geçirilen e-Fatura,
e-İrsaliye, e-Arşiv Fatura, e-Bilet, e-Serbest Meslek Makbuzu, e-Müstahsil
Makbuzu, e-Defter uygulamalar kapsamında kullanılmak üzere Tübitak Kamu
Sertifikasyon merkezinden MALİ MÜHÜR temin ederek de kullanmaları
mümkündür. http://mm.kamusm.gov.tr/
Özel entegratör
kuruluşlardan hizmet alarak elektronik belge uygulamalarından yararlanan
mükelleflerimizin, kullanıcı hesaplarının açılması ve kapatılması işlemlerinde
kullanılan HR.xml dosyasınin mükellef ve özel entegratör kuruluşlarla birlikte
kendilerine ait mali mühür ya da elektronik imza ile imzalanması gerektiğinden,
özel entegratör kuruluşlardan hizmet alarak elektronik belge uygulamalarından
yararlanılması durumunda da mükelleflerimizin kendilerine ait elektronik
sertifikalara (elektronik imza veya mali mühür) sahip olması gerekmektedir.
Bununla birlikte e-İrsaliye Uygulamasından özel entegratör sistemi üzerinden
faydalanan mükellefler, uygulamaya dahil olup kullanıcı hesapları özel
entegratörleri tarafından tanımlandıktan sonra, düzenleyecekleri
e-İrsaliyelerde özel entegratörünün mali mührü ve zaman damgasının
kullanılmasını özel entegratöründen talep edebilirler (487 SN VUK GT, 5 inci
fıkra). Bu durumda e-İrsaliyelerde, özel entegratörünün mali mührü ve zaman
damgasının kullanılması da mümkün olabilecektir.
e-İrsaliye malın sevki
sırasında yanında bulundurulması gereken bir belge olup, malın fiili sevkinde
önce düzenlenmesi gerekmektedir. İrsaliye üzerinde, irsaliyenin düzenlenme
tarihine ilave olarak malın fiili sevk tarihinin de belge üzerinde gösterilmesi
gerekmektedir. Malın fiili sevk tarihinin, irsaliyenin düzenlenme tarihinden
önce olması mümkün değildir.
Hali hazırda e-Fatura
uygulamasına dahil olanlar, e-İrsaliye uygulamasından, farklı bir yöntem ile de
yararlanabilir.
Halihazırda Başkanlıktan
özel entegratör olarak hizmet vermek için izin alan mükelleflerden, e-İrsaliye
özel entegratörlüğü izni almak isteyenlerin, taleplerini içeren bir dilekçe ile
posta yolu ile Başkanlığa başvuruda bulunması ve ebelge.gib.gov.tr internet
adresinde yer alan test planına uygun olarak testleri başarı ile tamamlaması
gerekmektedir. Söz konusu testleri başarı ile tamamlayan mükelleflere
e-irsaliye özel entegratörlük izni verilerek ebelge.gib.gov.tr internet
adresinde yayınlanacaklardır.
e-İrsaliye belgesi yeni
bir belge türü olmayıp, kağıt ortamdaki “sevk irsaliyesi” belgesi ile aynı
hukuki niteliklere sahiptir. Mevzuat gereği kağıt ortamında sevk irsaliyesi
düzenlenmesini gerektiren her durumda (kağıt ortamda da düzenlenmesine izin
verilen durumlar hariç); kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi yerine e-İrsaliye
düzenlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle aynı işletmenin şubeleri arasındaki mal
sevkiyatlarında yada sadece işlem görmek üzere başka mükelleflere gönderilen
malzeme sevkiyatlarında normal şartlarda (kağıt irsaliye uygulaması kapsamında
da) sevk irsaliyesi düzenlemesi gerektiğinden bu durumlarda sevk edenin
e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olduğu durumda düzenlenmesi gereken sevk
irsaliyesi belgesi elektronik ortamda düzenlenecek e-İrsaliye belgesi olmak
zorundadır.
Alıcı malın fiili sevkinden
önce söz konusu e-İrsaliye'ye, uygulama üzerinden "RED" İrsaliye
Yanıtı gönderebilir. Bu durumda e-İrsaliye iptal edilmiş sayılacağından ayrıca
alıcı tarafından bir belge düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
25. Muhtelif müşteriler ibareli e-İrsaliye
düzenlenebilecek midir?
Alıcısının malın sevki
sırasında bilinmediği durumlarda, matbu sevk irsaliyesinde olduğu gibi,
muhtelif müşteriler adına olmak üzere “Muhtelif Müşteriler” tipinde e-İrsaliye
düzenlenecek olup, VKN/TCKN alanına 5555555555 yazılmak, Ad-Soyad/unvan
bölümüne “muhtelif müşteriler” yazılmak suretiyle e-İrsaliye düzenlenecektir.
Ayrıca malın alıcısının biliniyor olmasıyla birlikte, alıcının e-İrsaliye
uygulamasına kayıtlı olmadığı durumda da matbu kağıt sevk irsaliyesi yerine
elektronik ortamda e-İrsaliye düzenlenecektir. Söz konusu e-İrsaliye doğrudan
alıcının bilgilerine göre düzenlenecektir. Bu hallerde düzenlenen
e-İrsaliyeler, kullanılan yöntem ya da özel entegratörün sunmuş olduğu sistem
dahilinde “3900892152” VKN’li “Gelir İdaresi Başkanlığı e-İrsaliye Sanal
Alıcı”sına gönderilecektir. Söz konusu alıcısının e-İrsaliye sistemine kayıtlı
olmadığı durumlarda düzenlenen e-İrsaliyeler alıcısına sistem içinden
iletilmeyecek olup, düzenleyicisi tarafından diğer elektronik ortamlar
vasıtasıyla ya da kağıt çıktı verilmek suretiyle teslim edilecektir.
Söz konusu teslim
şeklinde e-İrsaliyenin teknik sebeplerle düzenlenememesi halinde; müşteriye
öncelikle matbu sevk irsaliyesi düzenlenecek ve bu irsaliye üzerinde
"e-İrsaliye Ayrıca Düzenlenecektir" ibaresine yer verilecektir. Bu
şekilde düzenlenen matbu sevk irsaliyelerinin e-İrsaliye'ye en geç izleyen 2
gün içinde dönüştürülmesi zorunludur. Matbu sevk irsaliyesine istinaden daha
sonradan düzenlenecek e-İrsaliye'ler GİB tarafından özelleştirilen
"MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE" tipinde düzenlenmesi ve bu
e-İrsaliye belgesinin ilgili alanında matbu kağıt olarak düzenlenen sevk
irsaliyesinin bilgisine (tarih, belge no) yer verilmesi gerekmektedir.
487 Sıra Numaralı VUK
Genel Tebliğinin 5 inci maddesinde "Sevki yapılacak mala ilişkin olarak
e-İrsaliyenin düzenlenmesinden önce e-Fatura düzenlenmiş olması halinde,
e-İrsaliye üzerinde e-Faturanın tarih ve belge numarasına da yer verilmesi
zorunludur." şeklinde açıklama yer almakta ve ayrıca VUK 173 Sıra Nolu VUK
Genel Tebliğinin C bölümünde yer alan genel açıklamalar nedeniyle, sevkiyat
işleminden önce düzenlenen e-Faturalarda malın daha sonra sevk edileceğinin de
belirtilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede; önce düzenlenen e-Fatura da malın
sonradan sevk edileceği bilgisine, daha sonra düzenlenen e-İrsaliye'nin ilgili
alanında ise önceden düzenlenmiş e-Faturanın tarih ve belge numarasına yer
verilmesi gerekmektedir.
Malın fiili sevk tarihi
ile hangi irsaliye belgesi ile sevk edileceği faturanın düzenlenmesi anında
henüz bilinmediğinden, faturadaki ilgili alanlar boş bırakılabilir. Ancak bu
durumlarda, sonradan düzenlenecek e-İrsaliye'nin ilgili alanlarında önceden
düzenlenen e-Fatura'nın tarih ve belge numarasına yer verilmesi zorunludur.
Satılan mallara ilişkin faturaların malın tesliminden önce düzenlendiği ve
malın daha sonra sevk edildiği durumlarda; faturayı düzenleyenler faturada
malın daha sonra sevk edileceğini belirteceklerdir.
Mevzuat hükümlerine göre
irsaliye düzenleme yükümlülüğü malı taşıyan/taşıttırana verilmiştir. Bu
kapsamda malın alıcısı tarafından taşındığı/taşıttırıldığı durumda irsaliye
belgesinin malın alıcısı tarafından düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durumda
satıcının, satış işlemini tevsik eden bir belge vermesi yeterli olup söz konusu
belge alıcıya elektronik ortamda da iletilen e-Fatura kağıt çıktısı olabileceği
gibi mevzuatın izin verdiği hallerde ÖKC'den düzenlenen e-Fatura Bilgi Fişi de
olabilir. Bununla birlikte alıcı ile satıcının mutabık kalması ve satıcı
tarafından e-İrsaliye'nin (veya irsaliye yerine geçen; e-Fatura'nın kağıt
çıktısını, e-Fatura bilgi Fişinin) düzenlenmesi halinde alıcının e-İrsaliye
düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Malın satıcısı tarafından, alıcıya e-İrsaliye
ya da irsaliye yerine geçen e-Fatura'nın kağıt çıktısının verilmesi yeterli
olacaktır.
e-İrsaliyenin,
sevkiyatın başlatıldığı lokasyondaki altyapı ve diğer teknik imkansızlıklar
sebebiyle sevkiyatın başlatılmasından önce düzenlenememesi halinde; müşteriye
öncelikle matbu sevk irsaliyesi düzenlenerek sevkiyat işlemine başlanacak ancak
bu suretle düzenlenecek matbu irsaliye üzerinde "e-İrsaliye Ayrıca
Düzenlenecektir" ibaresine yer verilecektir. Bu şekilde düzenlenen matbu
sevk irsaliyelerinin e-İrsaliye'ye en geç izleyen 2 gün içinde dönüştürülmesi
zorunludur. Matbu sevk irsaliyesine istinaden daha sonradan düzenlenecek
e-İrsaliye'ler GİB tarfından özelleştirilen "MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE"
tipinde düzenlenmesi ve bu e-İrsaliye belgesinin ilgili alanında matbu kağıt
olarak düzenlenen sevk irsaliyesinin bilgisine (tarih, belge no) yer verilmesi
gerekmektedir.
31. Geçmiş tarihli e-İrsaliye düzenlenebilir mi?
Geçmiş tarihli
e-İrsaliye düzenlenmesi mümkün değildir. e-İrsaliye sisteminde bununla ilgili
kısıt bulunmaktadır. E-İrsaliye sistemine iletilen belgelerin fiili sevk tarihi
e-İrsaliye sistem tarihinden önceki bir tarih olamaz. Ancak teknik
imkansızlıklar nedeniyle ilk olarak matbu kağıt ortamda sevk irsaliyesinin
düzenlendiği ve en geç izleyen 2 gün içinde "Matbudan Dönüştürülen
e-İrsaliye" tipinde düzenlenen e-İrsaliye'lerin düzenleme ve fiili sevk
tarihleri matbu sevk irsaliyesi ile aynı olması gerektiğinden ve e-İrsaliye
daha sonradan oluşturulduğundan, bu durumla sınırlı olmak üzere e-İrsaliye
sistem tarihinden geçmiş tarihli olarak düzenlenmesine izin verilebilecektir.
e-İrsaliye uygulaması,
hali hazırda kayıtlı kullanıcılar arasında düzenlenecek irsaliye belgesinin
elektronik belge olarak düzenlenmesine ilişkin olup, ihracat işlemlerinde
alıcının sisteme kayıtlı kullanıcı olmadığı durumlarda e-İrsaliye düzenlenmesi
mümkün olmayıp, bu durumda matbu kağıt ,kağıt ortamda sevk irsaliyesi,
irsaliyeli fatura, e-Fatura/e-Arşiv Faturanın kağıt çıktısı düzenlenerek
sevkiyat işlemi belgelendirilecektir. İhracat işlemlerinin tekemmül ettirilmesi
için genel esaslar çerçevesinden gümrük idaresine fatura vb. belgelerin de ibraz
edilerek gerçekleştirileceği de tabiidir.
Mevzuatımızda sevk
irsaliye belgesi düzenlenirken malların fiyatlarına yer verilmesi zorunluluğu
bulunmamaktadır. Bu nedenle e-İrsaliye uygulamasında da böyle bir zorunluluk
yoktur. Ancak sistemsel olarak, düzenlenecek e-İrsaliyelerde malların fiyat
bilgilerine de yer verilmesi mümkündür.
34. e-İrsaliye'ye konu malları "tam olarak"
teslim alan alıcı ne yapacaktır?
e-İrsaliye'ye konu
malları tam olarak teslim alan alıcı, e-İrsaliye sistemi üzerinden
"KABUL" irsaliye yanıtı dönebileceği gibi, herhangi bir yanıt dönme
zorunluluğu da bulunmamaktadır. Sistemsel olarak 7 gün içinde herhangi bir
yanıt dönülmemiş e-İrsaliye'lere konu malların alıcıları tarafından tam olarak
teslim alındığı ve satıcıları tarafından bu malların tamamı için e-Fatura
düzenleneceği kabul edilmektedir.
35. e-İrsaliye'ye konu malları "eksik
olarak" teslim alan alıcı ne yapacaktır?
e-İrsaliye'ye konu
malları "eksik olarak" teslim alan alıcı, istemesi halinde e-İrsaliye
sistemi üzerinden "KISMİ KABUL"irsaliye yanıtı ile satıcıya fiilen
teslim aldığı mal miktarını bildiren bir yanıt dönebilir. Sistemsel olarak 7
gün içinde herhangi bir yanıt dönülmemiş e-İrsaliye'lere konu malların
alıcıları tarafından tam olarak teslim alındığı ve satıcıları tarafından bu
malların tamamı için fatura düzenleneceği kabul edilmektedir. Bu nedenle,
irsaliye ile e-Faturanın uyumumun sağlanması bakımından alıcı tarafından sistem
üzerinden bir yanıtın dönülmediği durumlarda, fiilen teslim alınan mal
miktarının alıcı ve satıcı arasında tanzim olunan harici diğer belgelerle
(Teslim/Tesellüm belgeleri,tutanak, makbuz vb. belgelerle - e-İrsaliyenin kağıt
çıktısı üzerine alınacak notlar ve imzalar da söz konusu belgeler yerine
kullanılabilir.-) tevsik ve ispat olunması ve ilgili makamlara istenildiğinde
ibraz edilebilir şekilde muhafaza edilmesi gerekmektedir.Fiilen teslim
edilen/alınan mal miktarını gösteren harici belgelerin satıcı ve alıcı
açısından ispat işlemlerinde tevsik edici belge olarak kullanılması mümkün
bulunmaktadır. Alıcısı tarafından fiilen teslim alınmayan mallar için, satıcıya
ayrı bir eİrsaliye'nin alıcı tarafından ayrıca düzenlenmesi gerektiği de
tabiidir.
Evet, e-İrsaliye ye konu
malların alıcısına teslim edilemediği ve satıcısı tarafından işletmesine geri
getirilmesini gerektiren bir durumun oluşması halinde aşağıda belirtilen
şekilde yeni sevk irsaliyesinin düzenlenmesi gerekmektedir. İlk düzenlenmiş
e-İrsaliye ile malların tekrar satıcının işletmesine geri getirilmesinde
kullanılması mümkün değildir: a) Satıcının teknik altyapısının elvermesi
halinde satıcı kendisine (alıcı adresinden satıcı adresine olmak üzere) yeni
bir e-İrsaliye düzenleyecek ve bu e-İrsaliye üzerinde ilk e-İrsaliye bilgisine
ve malların işletmesine alıcıya teslimat yapılamadığı gerekçesi ile geri
götürülmek üzere düzenlendiğini belirten, açıklamaya e-İrsaliyenin not açıklama
alanında yer verilecektir. b) Satıcının teknik altyapısının e-İrsaliye
düzenlenmesine elvermemesi halinde ise bu durumda satıcı kendisine yeni matbu
sevk irsaliyesi düzenleyecek ve bu irsaliye üzerinde alıcıya düzenlenmiş ilk
e-İrsaliye belgesinin bilgisine (tarih, belge no) ve malların işletmesine
alıcıya teslimat yapılmadığı gerekçesi ile geri götürülmek üzere düzenlendiğini
belirten açıklamaya yer verilecektir. E-İrsaliye tarihinin, e-İrsaliye
uygulaması(sisteminin) tarihinden önce olamayacağı ilkesi nedeniyle, geri
getirilen malların alıcısına daha sonra tekrar sevk edilmesi halinde yeni bir
e-İrsaliye'nin düzenlenmesi gerekmektedir.
Satıcıya ait malların
lojistik merkezine teslimatını kim gerçekleştiriyorsa (satıcının kendisi veya
lojistik merkezi) sevk irsaliyesi düzenleyecektir. Lojistik merkezinde
depolanmakta olan satıcıya ait malların, satıcının lojistik merkezine vereceği
talimatla, lojistik merkezi tarafından diğer alıcılara gerçekleştirilecek
sevkiyat işlemlerinde aşağıda belirtilen senaryolardan birine göre işlemlerin
sonuçlandırılması mümkün bulunmaktadır. I. SENARYO adımları:
1. Satıcı e-İrsaliye'yi
Alıcıya düzenler (Sevkiyat başlangıç yeri lojistik merkezi, bitiş yeri alıcı
adresi)
2. Satıcı alıcıya
düzenlediği e-İrsaliye'nin bir örneğini Lojistik merkezine haricen iletir.
3. Lojistik Merkezi
Satıcının düzenlediği e-İrsaliye belgesi ile birlikte kendisinin düzenleyeceği
TAŞIMA İRSALİYESİ ile alıcıya malları sevkiyatı gerçekleştirir.
4. Lojistik Merkezi alıcıya
gerçekleştirilen fiili teslimat bilgisini satıcıya haricen iletir.
5. Alıcı e-İrsaliye sistemi
üzerinden fiili teslimat bilgisini e-İrsaliye yanıtı ile iletebilir. İletmezse
tam olarak teslim almış sayılır.
6. Satıcı kendisine ulaşan
fiili teslimat bilgilerine göre alıcıya 7 günlük süre içinde e-Fatura'yı
düzenler
II. SENARYO adımları:
1. Lojistik Merkezi,
e-İrsaliye'yi Alıcıya düzenler (Sevkiyat başlangıç yeri lojistik merkezi, bitiş
yeri alıcı adresi, Malın satıcısı bilgisine de yer vererek- Belgeyi düzenleyen
lojistik merkezi olup, X satıcının malının Y alıcısına, lojistik merkezinden
alıcı adresine sevk edildiğini gösteren şekilde. ZİNRCİR TESLİM İRSALİYE ÖRNEĞİ
dir. )
2. Lojistik Merkezi TAŞIMA
İRSALİYE' si düzenler. Bu taşıma irsaliyesi ile 1. adımda düzenlenen e-İrsaliye
bilgisi de ilişkilendirilerek, sevkiyatı başlatır.
3. Alıcı e-İrsaliye sistemi
üzerinden fiili teslimat bilgisini e-İrsaliye yanıtı ile lojistik merkezine
iletebilir. İletmezse tam olarak teslim almış sayılır.
4. Lojistik Merkezi fiili
teslimat bilgisini ve alıcı tarafından e-İrsaliye sistemi üzerinden kendisine
iletilen e-İrsaliye yanıtı bilgilerini SATICI' ya iletir.
5. Satıcı kendisine ulaşan
fiili teslimat bilgilerine göre alıcıya 7 günlük süre içinde eFatura'yı
düzenler.
487 Sıra Numaralı VUK
Genel Tebliğinin 9.maddesinin 7 numaralı bendinde aşağıdaki açıklama
yapılmıştır. Bu Tebliğde belirtilen elektronik belgeleri düzenleme yetkisi
bulunan mükelleflerin, sistemlerinde arıza veya kesinti meydana gelmesi veya
diğer mücbir sebep durumlarında, düzenlenmek üzere yeterli miktarda matbu
belgeleri bulundurmaları zorunludur. Bu şekilde belge düzenlemek istisnai bir
uygulama olup, belge düzenlemeye başlamadan önce Başkanlığa konu hakkında bilgi
verilmesi ve süreklilik arz etmemesi gerekmektedir. Süreklilik arz etmesi
halinde, uygulamalardan kendi bilgi işlem sistemlerinin entegrasyonu yöntemi
ile yararlanan mükelleflerin, entegrasyon izinleri Başkanlıkça iptal
edilebilecek olup, GİB Portal hesapları otomatik olarak açılacaktır. Bu durum
entegrasyon izni iptal edilen mükelleflerin, iznin iptalinden sonra,
uygulamalardan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemleri aracılığı ile
yararlanmalarına engel teşkil etmez. Buna göre; arıza, bakım, kesinti veya diğer
mücbir sebep hallerinde mal sevkiyatı işlemleri matbu kağıt ortamdaki sevk
irsaliyeleri ile belgelendirilerek gerçekleştirilecektir. Münhasıran bu
durumlarda düzenlenen kağıt ortamdaki matbu sevk irsaliyesinin daha sonradan
e-İrsaliye sistemine girme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak bu şekilde belge
düzenlemek istisnai durum olup, matbu belge düzenlenmeye başlanmadan önce GİB'
e bilgi verilmesi gerekmektedir. Ancak mücbir sebepler dışındaki ve bu
kılavuzda belirtilen istisnai diğer durumlarda matbu sevk irsaliyesi
düzenlenmesine izin verilen hallerde düzenlenen matbu sevk irsaliyelerinin en
geç izleyen 2 gün içinde e-İrsaliye ye dönüştürülmesi mecburiyeti devam
etmektedir.
7143 Sayılı Kanunun 12
nci maddesiyle değişen 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesine
"Maliye Bakanlığınca belirlenen zorunlu haller hariç olmak üzere"
ibaresi eklenmiş ve söz konusu zorunlu haller 494 Sıra no.lu VUK genele
Tebliğinde açıklanmıştır. Belirtilen zorunlu haller de e-İrsaliye yerine matbu
kağıt sevk irsaliyesi düzenlenmesi de mümkün bulunmaktadır.
487 Sıra No.lu VUK Genel
Tebliğinin aşağıdaki belirtilen açıklamalarına göre işlem yapılacağından kağıt
irsaliyeye göre işlem yapılması söz konusu olmayacaktır. Malın sevkiyatına
başlanılması için alıcı tarafından sistem yanıtının dönülmesi beklenmeyecek, sadece
e-İrsaliye' nin GİB sistemlerine iletilmiş olması yeterli olacaktır.
e-İrsaliyenin malın fiili sevkinden önce (alıcısının henüz belli olmadığı ve
malın fiili sevki sırasında muhtelif müşteriler adına kağıt ortamda irsaliye
düzenlenmesi ve malın asıl muhatabına teslimi sırasında düzenlenecek
e-İrsaliyeler hariç olmak üzere) düzenlenmesi ve Başkanlık sistemlerine
başarılı olarak iletilmesi malın fiili sevki için yeterli olup, bununla
birlikte düzenlenen e-İrsaliyenin Başkanlık sistemleri üzerinden alıcısına
başarılı bir şekilde iletilmesi gerektiği tabiidir.
Örnek: Toptancı (A),
müşterisi olan perakendeci (C) ye teslim edilmek üzere imalatçı (B) ye talimat
vererek kendi adına mal sevkiyatı yapılmasını istemektedir. Bu örnekte (C) ye
karşı esas satıcı (A) dır. (B) ise (A) ya karşı satıcı durumundadır. Ancak,
malı (A) yerine (C) ye teslim etmektedir. Buna göre, 167 sıra sayılı Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinin 6/a maddesinde açıklandığı gibi, malın alıcı (C) ye
teslim edilmek üzere (B) tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde (B),
bir nüshası kendinde kalacak ve diğer nüshası (C) ye gönderilecek şekilde sevk
irsaliyesi düzenleyecek ayrıca kendinde kalan nüshasının bir (örneğini)
fotokopisini de (A) ya gönderecektir. Sevk irsaliyesinin müşteriler bölümüne
ise (A) adına (C) ye teslim edilmek üzere ibaresini yazacaktır. Daha sonra, (B)
tarafından (A) ya ve (A) tarafından da (C) ye düzenlenecek satış faturalarına,
(B) tarafından düzenlenmiş sevk irsaliyesinin tarih ve numarası yazılmak
suretiyle, mal alım satımına ilişkin belgeler düzenlenmiş olacaktır. Zincirleme
teslimlerde de, nihai teslimatı yapılan alıcının e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı olması halinde e-İrsaliyenin düzenlenmesi mümkündür. Diğer bir
örnek: Otomotiv Satış bayii (X), müşterisi (Y)'ye teslim edilmesi
gereken otomobili, Fabrikası (Z)'ye talimat vererek, fabrika tarafından
doğrudan müşteri (Y) ye teslim edilmesi isteniyor. Fabrika Z, Satış Bayii X'e
mal satıyor (ve fatura düzenleyecek), Bayi X müşteri, Z'ye mal satıyor (ve
fatura düzenleyecek). Fabrika Z, Müşteri Y adına irsaliye düzenleyecek olup bu
irsaliye üzerinde Bayii X adına Müşteri Z'ye teslim edilmek üzere ibaresine
yazacaktır. Bu irsaliye Fabrika Z tarafından müşteri Y'ye e-İrsaliye uygulaması
üzerinden iletilecek olup, bayii X e ise harici elektronik yöntemle bir örneği
iletilecektir.
Genel prensip itibariyle
sevk irsaliyesi kendisine fatura düzenlenecek alıcıları adına düzenlenmesi
gerekmektedir. Alıcıları tarafından verilen talimat ile mal sevkiyatının kendilerine
teslim edilmeden doğrudan müşterisi durumunda bulunan 3'üncü taraflara
teslimatın yapılması istendiğinde, alıcı adına düzenlenecek e-İrsaliye'de bu
konuda ilave açıklamalara ve teslimatın yapılacağı 3 üncü tarafın bilgilerine
yer verilecektir. İrsaliye 3üncü taraf adına düzenlenmeyecek olup, sevkiyatı
gerçekleştirenin alıcısı durumundaki kişi/tarafa düzenlenecektir. Aşağıda yer
verilen örneklerle izlenmesi gereken usul ve esaslara yer verilmiştir. Örnek 1:
İmalatçı (B) (e-İrsaliye'de) (Toptancı A'nın satıcısı, Toptancı A'ya fatura
kesecek) (Malı sevk eden ve irsaliye düzenlemesi gerekendir) Toptancı (A)
(e-İrsaliye'de) (İmalatçı B nin alıcısı, B nin fatura keseceği kişi)
(Perakendeci C'ye fatura kesecek olan kişidir) Perakendeci (C ) (e-İrsaliye'de veya
değil) (Toptancı A'nın alıcısıdır, Toptancı A buna fatura kesecektir)
e-İrsaliye sevkiyatı başlatan İmalatçı (B) tarafından, Toptancı (A)'ya
düzenlenecektir. Bu e-İrsaliye'de (C) perakendecisi teslimatın yapılacağı
ikincil mükellef olarak yer alacaktır. İrsaliye üzerinde "" ...(A)
adına ....(C)'ye teslime edilmek üzere"" ibaresi yazılacaktır.
İmalatçı (B) tarafından düzenlenen bu e-İrsaliye, hem B tarafından toptancı
A'ya kesilecek faturada, hem de toptancı (A) tarafından perakendeci C'ye
kesilecek faturada irsaliye bilgisi olarak yer verilecektir. Örnek-2: Otomotiv
Fabrikası(Z) (e-İrsaliye'de) (Otomotiv Satış Bayii X'in satıcısı ve Bayiye
fatura kesecek) (Malı sevk eden ve irsaliye düzenlemesi gerekendir) Satış Bayii
(X) (e-İrsaliye'de) (Fabrika (Z)'nin alıcısı, Fabrika tarafından kendisine
fatura kesilecek kişi) (Müşteri Y'ye fatura kesecek olan kişidir) Müşteri (Y)
(e-İrsaliye'de veya değil) (Toptancı A'nın alıcısıdır, Toptancı A buna fatura
kesecektir) e-İrsaliye sevkiyatı başlatan Fabrika (Z) tarafından, Bayisi (X)'e
düzenlenecektir. Bu eİrsaliye'de (Y) müşterisinin teslimatın yapılacağı ikincil
mükellef/kişi olarak yer alacaktır. e-İrsaliye üzerinde " ...(X) adına
....(Y)'ye teslim edilmek üzere" ibaresi yazılacaktır. Fabrika (Z) tarafından
düzenlenen bu e-İrsaliye, hem fabrika Z tarafından X bayiine kesilecek
faturada, hem de Bayii (X) tarafından müşteri Y'ye kesilecek faturada irsaliye
bilgisi olarak yer verilecektir.
İhracat işlemlerine
yönelik düzenlenen sevk irsaliyeleri, müşterinin yurtdışında olması nedeniyle
genel olarak e-İrsaliye uygulaması kapsamında değildir. Ancak Türkiye'de de
vergi mükellefiyeti de bulunan serbest bölgedeki alıcıların e-İrsaliye
uygulamasına da kayıtlı olduğu durumda bunlara yönelik mal sevkiyatı işlemlerinde
e-İrsaliye düzenlenmesi gerekecektir. İhracat işlemleri esas itibariyle fatura
belgesine istinaden yürütüleceği ve faturalarda GTİP nosu zorunlu olarak
bulunacak olmakla birlikte, e-İrsaliyelerde GTİP no'suna yer verilmesi
zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak e-İrsaliyede söz konusu bilginin yazılmak
istenmesi halinde e-Faturada kullanılan elemanlar e-İrsaliyede de mevcut
bulunduğundan bu alanlar kullanılabilecektir.
Evet zorunludur. Zira,
e-İrsaliye de kağıt irsaliye ile aynı hukuki değere sahip olduğundan, kağıt
irsaliye düzenlenmesi gereken bir durumda (işletmelerin kendi birimleri,
şubeleri veya depoları arasındaki mal sevkiyatlarında genel hükümlere göre
kağıt irsaliye düzenleme zorunluluğu bulunmakta olduğundan) satıcı veya malı
sevk eden ile alıcı veya malı teslim alacak olanın e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı olduğu durumda, iki taraf durumunda e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı
durumda bulunan işletmenin kendisi olduğundan, düzenlenecek sevk irsaliyesinin
e-İrsaliye olarak düzenlenmesi gerekmektedir.
487 numaralı vergi usul
kanunu genel tebliğinin 9.maddesinin 6 numaralı bendinde yer alan açıklamalar
uyarınca; tebliğe konu elektronik belge uygulamalarına (e-İrsaliye, e-Serbest
Meslek Makbuzu ve e-Müstahsil Makbuzu uygulamalarıdır) dahil olan mükellefler,
uygulamaya dahil oldukları tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar, kağıt
ortamda da söz konusu belgeleri düzenleyebilirler. Ancak aynı işlem için
elektronik belge veya kağıt ortamdaki belgelerinden sadece birinin düzenlenmesi
gerekmektedir. Elektronik belge uygulamalarına dahil olunan tarihi izleyen
üçüncü ayın sonundan sonra, belgelerin elektronik belge olarak düzenlenmesi
zorunlu olup, kağıt ortamda belge düzenlenmesi halinde 213 sayılı Vergi Usul
Kanununda yazılı cezalar tatbik edilecektir.
E-İrsaliye belgesinin
taraflarca elektronik ortamda muhafaza edilmesi esas olup, 487 SN VUK Genel
Tebliğin 5.maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, elektronik sevk
irsaliyesinin kağıt çıktısı malın fiili sevki sırasında araçta bulundurulması (elektronik
olarak görüntülenmesi de mümkündür) gereken mahiyettedir. Bu kağıt çıktının
esas itibariyle alıcıya verilmesi zorunlu olmadığı gibi malların alıcıya
tesliminden sonra muhafaza veya ibraz edilme zorunluluğu da bulunmamaktadır.
Ancak, e-İrsaliye'lerin kağıt çıktısının, satıcı tarafından alıcıya FİİLEN
TESLİM EDİLEN MALLARIN tespitinde bir teslim/tesellüm belgesi veya bir tutanak
amacıyla kullanılmasının önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bu durumda
teslim eden ve teslim alan tarafından ıslak imzalı ve fiilen teslim edilen mal
miktarına yönelik metin açıklamaları elle eklenen söz konusu kağıt çıktının
e-İrsaliye belgesi vasfından ziyade satıcı ve alıcı tarafından bir
teslim-tesellüm belgesi veya bir tutanak mahiyetinde olan bir belge olarak kullanılması
ve muhafaza edilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır.
Elektronik bir belge
mahiyetinde olan e-İrsaliye belgesi muhafaza süresi boyunca elektronik ortamda
muhafaza edilmeli ve ilgili makamlara elektronik ortamda ibraz edilmelidir. Söz
konusu belgesinin kağıt çıktısı e-İrsaliye olarak hüküm ifade etmemektedir.
Elektronik ortamda ibraz olunan belgelerin görüntülenmesi işlemi e-Fatura
belgesinin görüntülenmesinde olduğu şekilde yürütülecek olup görüntüleme
programı ve kullanım kılavuzuna www.efatura.gov.tr internet adresinden
erişmek mümkündür.
Elektronik belge olarak
düzenlenen e-İrsaliye belgesi muhatabına GİB sistemleri üzerinden iletilmesi
gerekmekte olup, alıcısına GİB sistemleri üzerinden başarılı bir şekilde
iletilmeyip harici yollarla (mail vb.) iletilen e-İrsaliye dosyaları hüküm
ifade etmemektedir. Mal sevkiyatına başlanılması için söz konusu e-İrsaliye
belgesinin GİB sistemlerine iletilmesi yeterli olup, alıcının sistem yanıtının
dönülmesini bekleme zorunluluğu bulunmamaktadır.
e-İrsaliye düzenlenmesi
aşamasında teknolojinin sunduğu her türlü imkandan yararlanmak mümkündür
Özel entegratörlerin
bilgi işlem sistemleri aracılığı ile e-İrsaliye uygulamasından yararlanan
mükelleflerin, söz konusu e-İrsaliye belgelerini kendilerine ait mali mühürle
imzalamaları mümkün bulunduğu gibi, özel entegratörlerlerin mali mühürü ile de
mühürlenmesi de mümkündür.
3100 Sayılı Kanun ve
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 426) kapsamında yapılan düzenlemelere
uygun olarak ödeme kaydedici cihazlar (yeni nesil dahil) aracılığıyla
gerçekleştirilen ve müşteriye e-Fatura veya e-Arşiv Fatura verilerek
belgelendirilen perakende mal ve hizmet satışlarında ödeme kaydedici
cihazlardan satış anında düzenlenen bilgi fişleri (e-Fatura / e-Arşiv Fatura
BİLGİ FİŞİ) satıcı veya yetkilisi tarafından imzalanmak şartıyla irsaliye
yerine geçer (433 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği 14. bölüm). Buna göre ÖKC
mevzuatı çerçevesinde belirlenen kurallara uygun olarak ÖKC'lerden düzenlenen
ve irsaliye yerine geçen bilgi fişleri irsaliye yerine geçeceğinden ayrıca
matbu veya e-İrsaliye şeklinde başka bir sevk irsaliye belgesinin
düzenlenmemesi gerekmektedir. Bilgi fişlerinin düzenlenme usul ve esasları ile
bilgi fişleri örneklerine ulaşmak için; BİLGİ FİŞLERİ TEKNİK KILAVUZU'na aşağıdaki
linkten ulaşılması mümkündür. https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/ynokc_bilgi_fisleri.pdf
433 Sıra No.lu VUK Genel
Tebliğinin 7.1. ve 15 inci bölümlerinde yer verilen açıklamalar uyarınca;
e-Fatura Uygulamasına kayıtlı kullanıcılara düzenlenecek elektronik fatura ile
elektronik fatura uygulamasında kayıtlı olmayan kayıtlı kullanıcılara
düzenlenen e-Arşiv Faturalarda, düzenleme tarihi yanında düzenleme zamanının da
saat ve dakika olarak gösterilmesi halinde elektronik faturanın kâğıt çıktısı
irsaliye yerine geçer. Söz konusu kâğıt çıktıya "İrsaliye yerine
geçer." ifadesinin yazılması ve kâğıt çıktının satıcı veya yetkilisi
tarafından imzalanması zorunludur. Ancak bu imkândan yararlanabilmek için
elektronik faturanın malın teslimi anında düzenlenmesi gerekir. Hizmet ifasına
konu e-Faturanın satış anında düzenlenmesi halinde, söz konusu kâğıt çıktının
talep eden müşteriye verilmesi zorunludur. Buna göre belirtilen kurallara uygun
olarak düzenlenen ve kağıt çıktısı irsaliye yerine geçen belge niteliğinde olan
İrsaliye yerine geçen e-Fatura veya e-Arşiv Faturanın kağıt çıktısı, müşteriye
verilmesi halinde ayrıca matbu veya e-İrsaliye şeklinde başka bir sevk irsaliye
belgesinin düzenlenmemesi gerekmektedir.
53. e-İrsaliye uygulamasına geçmenin mükellef
açısından avantajları nelerdir?
Kağıt irsaliye
hazırlamak için harcanan zaman, e-İrsaliye uygulaması ile minimum seviyeye
iner. Bu da firmalar için zamandan ve personelden tasarruf anlamına gelir.
Kağıt irsaliyenin basımı, hazırlanması, onaylanması, gönderilmesi ve
arşivlenmesi için yapılan masrafalar, e-İrsaliye ile minimum seviyeye ineceği
için firmaların maddi yönden tasarruf elde etmesini sağlar. e-İrsaliye,
elektronik ortamda aktarılacağı için alıcı ve satıcı arasındaki belge ulaştırma
süresi oldukça kısalır. Bu da düzenleme, kabul, ret, kısmi kabul, iade ve
yaşanacak çeşitli aksaklıkların hızlıca satıcıya iletilmesine imkan tanır.
Geçmiş dönemlerde hazırlanan irsaliyelere ulaşım ya da denetim ve kontrol
anlarında, elektronik ortamda yer alan e-İrsaliyelere ulaşım süresi saniyelerle
ölçülür. Hazırlanan tüm e-İrsaliyeler dijital ortamda arşivlenir. Bu da kağıt
irsaliyelerin arşivlenmesi için harcanan zaman, mekan ve personel masrafını
ortadan kaldırır. e-İrsaliye sistemi, firmaların muhasebe sistemlerine entegre
edilebildiği için parasal giriş çıkışların hızı artar. Ayrıca raporlama için de
kolaylık sağlar. Kağıda basılı irsaliyeler için kesilen binlerce ağaç,
e-İrsaliye sayesinde doğadaki varlığını sürdürmeye devam eder.
Sevk irsaliyesi, satılan
malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya
taşıttırıldığı hallerde satıcının; teslim edilen malın alıcı tarafından
taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının, taşınan veya taşıttırılan
mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması zorunlu olan
belgedir. İrsaliyeye konu malların, satıcıdan yola çıkıp alıcıya ulaşması ile
birlikte sevk irsaliyesi belgesi esas itibariyle işlevi yerine getirmiştir. Bu
durumdaki sevk irsaliyesinin iptal edilmesi gibi bir durum söz konusu değildir.
Ancak, e-İrsaliye uygulamasında (487 SN VUK GT, Md.3/8 inci fıkra); yalnızca malın
fiili sevkinden önce ve alıcının ya da içerdiği malın hatalı olması durumunun
alıcı tarafından sistem üzerinden anlaşılması ve hatalı sevkiyat işleminin
satıcı tarafından hiç başlatılmamasını sağlamak amacıyla münhasıran ALICI
durumundaki tarafça, e-İrsaliye belgesine sistem üzerinde "RED"
irsaliye yanıtı ile iptal işlemi gerçekleştirilebilmektedir. Belirtilen durum
haricinde düzenlenen bir irsaliyenin iptal edilebilmesi durumu söz konusu
olmayıp, irsaliye üzerindeki fiili sevk zamanından sonra alıcı tarafından red
yanıtı dönülmesi sistemsel olarak engellenmiştir.
Red işlemi
gerçekleştiğinde faturalanması gereken irsaliyenin 7 günlük süresi geçtiğinde
yeni e-Fatura ne şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Ticari fatura senaryosunda
düzenlenip, alıcısı tarafından e-Fatura sistemi üzerinden Red yanıtı ile itiraz
edilen bir e-Faturaya ait yeniden fatura düzenlenmesi durumu için özel bir süre
belirlenmemiş olup 7 günlük genel fatura düzenleme süresi içinde ise herhangi
bir usul hükmü yönünden sorun oluşmaksızın yeni e-Fatura'nın düzenlenip
alıcısına iletilmesi gerekmektedir. Ancak yeni e-Faturanın, itirazın yapılma
süresi nedeniyle ilk irsaliye tarihinden 7 günlük sürenin de geçtiği bir
tarihte düzenlenmek durumunda kalınması halinde (Örneğin 10 Temmuz tarihli
irsaliyeye konu mal için 17 temmuzda düzenlenen e-Fatura'ya 25 Temmuz da itiraz
edilmesi nedeniyle, 10 Temmuz ila 25 Temmuz arasındaki süre 7 günden fazladır),
yeni düzenlenecek e-Fatura'da sevk irsaliyesinin bilgilerine yer verilecek
olmakla birlikte, faturanın not-açıklama alanına da ilk düzenlenen ve itiraz
nedeniyle iptal olan e-Fatura bilgisine (tarih ve numarasına ve söz konusu
faturanın neden iptal durumuna geldiğine yönelik açıklamaya) de yer verilmesi
suretiyle, 7 günlük süreden sonra ikinci e-fatura'nın düzenlenme gerekçesine
yer verilmedir. GİB PORTAL kullanıcıları, e-Fatura'nın sevk irsaliye bilgileri
alanına 7 günden önceki geçmiş tarihli sevk irsaliyesinin bilgilerine izin
vermemesi nedeniyle, irsaliye bilgilerine faturanın açıklama alanına yazarak
düzenlemeleri mümkün bulunmaktadır.
Sevkiyat işlemi
başlatılıncaya kadarki süreçte, hazırlanan e-İrsaliye'nin TASLAK olarak
bekletilmesi, imzalanmaması, sisteme iletilmemesi ve bilgilerde meydana gelecek
değişiklikler göz önüne alınarak taslak belgenin onaylanarak sisteme iletilmesi
halinde söz konusu sorunlar öncelikle en az seviyede karşılaşılacaktır. Bununla
birlikte, oluşturulmuş e-İrsaliye'nin, malların fiili sevkinden önce
bilgilerinde değişiklik olduğunun anlaşılması halinde, alıcının söz konusu
e-irsaliye'ye sistem üzerinden red yanıtı dönülmesini sağlamak suretiyle iptal
edilmesi sağlanıp, yerine yeni ve doğru bilgileri barındıran e-İrsaliyenin
oluşturulması, alıcısına sistem üzerinden gönderilmesi ve sevkiyatın
başlatılması sağlanabilir. Düzenlenip e-İrsaliye sistemine iletilen bir
e-İrsaliye'nin satıcı tarafından herhangi bir şekilde İPTALİ mümkün
bulunmamaktadır. Sevkiyatı işlemi sürerken, araç, şoför vb. diğer bilgilerde
değişikliğin olması durumunda ise, belirtilen değişiklikler e-İrsaliye
hazırlama birimlerine bildirilerek (ya da şoförün yeni bir e-İrsaliye oluşturma
için teknik olanaklara sahip olması da söz konusu olabilir) ivedilikle yeni
e-İrsaliye'nin oluşturulması ve elektronik ortamda da görüntülenmesini
sağlayacak yapıda araç şoförüne iletilmesi sağlanmalıdır. Ya da sevkiyat
sırasında teknik imkanlar elvermiyorsa, taşımayı gerçekleştiren şoför
tarafından yeni bilgileri barındıran, e-İrsaliye'ye dönüştürülmek üzere
öncelikle matbu sevk irsaliyesi düzenlenmesi ve bu irsaliye üzerinde
e-İrsaliye'ye dönüştürüleceğine ilişkin açıklamaya yer verilmesi sağlanmalıdır.
Matbu sevk irsaliyesi ile gerçekleştirilen fiili teslimat miktarlarına uygun
olarak, matbu irsaliyenin e-İrsaliye'ye (MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE
tipinde) en geç izleyen 2 gün içinde dönüştürülmesi ve e-İrsaliye sistemine
iletilmesi gerekmektedir. Düzenlenen bu e-İrsaliye üzerinde, düzenlenen matbu
sevk irsaliyesine ilişkin bilgilere yer verilmelidir. Matbu sevk irsaliyesi de
tevsik edici belge (e-İrsaliye'nin dayanağı) olarak, muhafaza ve istenildiğinde
ibraz edilmesi gerekmektedir. Bilgileri değişen ilk e-İrsaliye'nin (elektronik
halinin) satıcı ve alıcı tarafından, daha sonradan düzenlenmiş matbu ve ayrıca
dönüştürülen e-İrsaliye ve düzenlenen e-Fatura ile birlikte muhafaza edilmesi
(e-Fatura'nın açıklama alanında ilgili irsaliyelere ilişkin bilgilerine yer
verilmesi suretiyle) yeterli olacaktır.
e-İrsaliye yanıtı süresi
fatura düzenleme süresi olan 7 günlük süreyi aşamaz. E-İrsaliye sisteminde,
yanıt dönülebilme süresi kontrolü yapılmaktadır. Bu süreden sonra, alıcı
tarafından iletilen irsaliye yanıtlarına HATA dönülmektedir. Buna göre
örnekteki şekilde 10.08.2018 de düzenlenen bir e-İrsaliye'ye alıcısı en geç
17.08.2018 tarihinde (bu tarih dahil) yanıt dönebilir, bu tarihten sonra
dönülen yanıtları e-İrsaliye sistemi kabul etmez.
Vergi Usul Kanunu
230'uncu maddesinin 5'inci bendinin parantez içi hükmünde (Malın alıcıya teslim
edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde
satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması
halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi
düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır. Malın, bir mükellefin birden çok
iş yerleri ile şubeleri arasında taşındığı veya satılmak üzere bir komisyoncu
veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde de, malın gönderen tarafından sevk
irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte yazılı irsaliyeler hakkında fiyat
ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üzere, bu madde hükmü ile 231 inci
madde hükmü uygulanır. İrsaliyelerde malın nereye ve kime gönderildiği ayrıca
belirtilir. Şu kadar ki nihai tüketicilerin tüketim amacıyla perakende olarak
satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde bu
mallara ait fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla sevk irsaliyesi
aranmaz.) hükümlerine yer verilmiştir. Bu nedenle gerek e-Fatura kayıtlı
kullanıcılarının gerekse e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan kullanıcıların,
sevk ettikleri mallar için sevk irsaliyesi (İrsaliyeli fatura veya irsaliye
belgesi yerine geçen; e-Fatura veya e-Arşiv Fatura kağıt çıktısı ile ÖKC Fatura
bilgi fişleri de irsaliye yerine gerekmektedir) düzenlemeleri gerekmektedir.
e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamasına kayıtlı kullanıcılar, irsaliye yerine
geçen e-Fatura veya e-Arşiv Fatura kağıt çıktılarını da sevk irsaliyesi olarak
kullanabileceklerinden ayrı ilave başka bir irsaliye düzenleme mecburiyetleri
de bulunmamaktadır. Ancak, malın fiili sevkinden önce fatura düzenlenebildiği,
sevkiyatın daha sonradan gerçekleştirildiği durumlar da söz konusu olabilmektedir.
e-İrsaliye uygulamasında bu durumda sonradan düzenlenen e-irsaliyede düzenlenen
fatura bilgilerine yer verilmesi gerekmektedir. Faturada ise sevk irsaliyesine
ilişkin bilgilerin, henüz sevk irsaliyesinin düzenlenmemiş olması nedeniyle boş
bırakılması, faturanın not açıklama alanına sevkiyatın sonradan yapılacağı
yönünde açıklamalara yer verilmesi gerekmektedir
433 Sıra No.lu VUK Genel
Tebliğinin 7.1. ve 15 inci bölümlerinde yer verilen açıklamalar uyarınca;
e-Fatura Uygulamasına kayıtlı kullanıcılara düzenlenecek elektronik fatura ile
elektronik fatura uygulamasında kayıtlı olmayan kayıtlı kullanıcılara
düzenlenen e-Arşiv Faturalarda, düzenleme tarihi yanında düzenleme zamanının da
saat ve dakika olarak gösterilmesi halinde elektronik faturanın kâğıt çıktısı irsaliye
yerine geçer. Söz konusu kâğıt çıktıya "İrsaliye yerine geçer."
ifadesinin yazılması ve kâğıt çıktının satıcı veya yetkilisi tarafından
imzalanması zorunludur. Ancak bu imkândan yararlanabilmek için elektronik
faturanın malın teslimi anında düzenlenmesi gerekir. Hizmet ifasına konu
e-faturanın satış anında düzenlenmesi halinde, söz konusu kâğıt çıktının talep
eden müşteriye verilmesi zorunludur. Buna göre belirtilen kurallara uygun
olarak düzenlenen ve kağıt çıktısı irsaliye yerine geçen belge niteliğinde olan
İrsaliye yerine geçen e-Fatura veya e-Arşiv Faturanın kağıt çıktısı, müşteriye
verilmesi halinde ayrıca matbu veya e-İrsaliye şeklinde başka bir sevk irsaliye
belgesinin düzenlenmemesi gerekmektedir.
60. e-İrsaliyenin iptali mümkün olacak mıdır?
e-faturada sürecinde,
(temel) fatura gönderildikten sonra ancak KEP üzerinden karşı firmanın iptal
bildirimi mümkün olabiliyor. Aksi takdirde e-fatura gönderen tarafından iptal
edilemiyor. Sevk irsaliyesi, satılan malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı
tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının; teslim edilen
malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının, taşınan
veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta
bulundurulması zorunlu olan belgedir. İrsaliyeye konu malların, satıcıdan yola
çıkıp alıcıya ulaşması ile birlikte sevk irsaliyesi belgesi esas itibariyle
işlevi yerine getirmiştir. Bu durumdaki sevk irsaliyesinin iptal edilmesi gibi
bir durum söz konusu değildir. Ancak, e-İrsaliye uygulamasında (487 SN VUK GT,
Md.3/8 inci fıkra); yalnızca malın fiili sevkinden önce ve alıcının yada
içerdiği malın hatalı olması durumunun alıcı tarafından sistem üzerinden
anlaşılması ve hatalı sevkiyat işleminin satıcı tarafından hiç başlatılmamasını
sağlamak amacıyla münhasıran ALICI durumundaki tarafça, e-İrsaliye belgesine
sistem üzerinde "RED" irsaliye yanıtı ile iptal işlemi
gerçekleştirilebilmektedir. Belirtilen durum haricinde düzenlenen bir
irsaliyenin iptal edilebilmesi durumu söz konusu olmayıp, irsaliye üzerindeki
fiili sevk zamanından sonra alıcı tarafından red yanıtı dönülmesi sistemsel
olarak engellenmiştir. Malın fiili sevkinden sonra gönderilecek RED e-İrsaliye
yanıtları hükümsüz olup, bu durumda malı taşıyan/ taşıttıran tarafından yeni
bir e-İrsaliye düzenlenmesi gerekecektir.
61. Aynı e-İrsaliye için ALICI birden fazla
e-İrsaliye YANITI oluşturup sisteme iletebilir mi?
Hayır, belirtilen
şekilde bir irsaliye için birden fazla yanıt dönülmesi mümkün değildir.
e-İrsaliye yanıtı dönülmesi zorunlu olmamakla birlikte yanıt dönülmesi halinde
7 günlük fatura düzenleme süresini geçmeyen süre içinde bir adet yanıtın
dönülmesi mümkün bulunmaktadır.
Sevk irsaliyesi, satılan
malın alıcıya teslim edilmek üzere taşındığı veya taşıttırıldığı durumlarda
taşıtta bulundurulması zorunlu olan belgedir. İrsaliyeye konu malların,
satıcıdan yola çıkıp alıcıya ulaşması ile birlikte sevk irsaliyesi belgesi esas
itibariyle işlevi yerine getirmiş olacağından sevk irsaliyesinin İPTAL edilmesi
gibi bir durum söz konusu değildir. Ancak, e-İrsaliye uygulamasında (487 SN VUK
GT, Md.3/8 inci fıkra); yalnızca malın fiili sevkinden önce ve alıcının ya da
içerdiği malın hatalı olması durumunun alıcı tarafından sistem üzerinden
anlaşılması ve hatalı sevkiyat işleminin satıcı tarafından hiç başlatılmamasını
sağlamak amacıyla münhasıran ALICI durumundaki tarafça, e-İrsaliye belgesine
sistem üzerinde "RED" irsaliye yanıtı ile iptal işlemi
gerçekleştirilebilmektedir. Belirtilen durum haricinde düzenlenen bir
irsaliyenin iptal edilebilmesi durumu söz konusu olmayıp, irsaliye üzerindeki
fiili sevk zamanından sonra alıcı tarafından red yanıtı dönülmesi sistemsel
olarak engellenmiştir. E-Fatura'ya red yanıtının dönülmesi nedeniyle, daha
önceki fiili sevkiyat ile ilgili eİrsaliye'nin iptali ve düzeltilmesi söz
konusu olmayacaktır. Yeni bir sevkiyatı işlemi olmadığı sürece, alıcıya yeni
bir e-İrsaliye'nin düzenlenmesi de gerekmemektedir.Taraflar esas itibariyle
sevkiyatını gerçekleştirdikleri mal miktarına göre sevk irsaliyesi düzenlemeleri
gerekmektedir. Sevkiyatı hangi taraf gerçekleştiriyorsa o tarafın sevk
irsaliyesi düzenlemesi icap etmektedir. İlave, yeni başka bir sevkiyatın
olmadığı durumlarda, tarafların sevk irsaliyesi (e-İrsaliye dahil)
düzenlemelerine gerek bulunmamaktadır. Düzenlenen e-fatura ile e-İrsaliyesi
arasında oluşabilecek uyumsuzlukların tevsik edici diğer bilgi ve belgelerle
(teslim/tesellüm makbuzları, tutanaklar, harici itiraza yönelik taahhütlü
mektuplar, noter kanalıyla yapılan itirazlar vb.) de tevsik edilmesi mümkün
bulunmaktadır. Malın fiili sevkinden sonra gönderilecek RED e-İrsaliye
yanıtları hükümsüz olup, bu durumda malı taşıyan/taşıttıran tarafından yeni
bire-İrsaliye düzenlenmesi gerekecektir.
e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı kullanıcı bilgilerine aşağıda belirtilen internet adresinden erişilmesi
mümkün olduğu gibi, e-İrsaliye uygulamasından yararlanılan güncel kayıtlı
kullanıcılar listesi sistemde sürekli olarak güncel halde tutulmaktadır. e-İrsaliye'nin
düzenlenmesi sırasında da alıcı bilgileri bölümüne ilgili bilgiler girildiğinde
sistemde kayıtlı olup olmadığı anlaşılabilecektir. http://www.efatura.gov.tr/eirsaliyekayitlikullanicilar.html
e-Fatura'nın düzenleme
süresine ilişkin olarak kağıt belge düzeni için öngörülen sürelerden farklı bir
süre öngörülmemiştir. 213 sayılı VUK'un fatura düzenleme süresine ilişkin 7
günlük süre e-Fatura uygulamasında da aynen geçerlidir. Bu nedenle,
e-Fatura'nın e-İrsaliye'den önce düzenlenmesi gereği bulunmamakta olup,
irsaliye tarihinden sonraki 7 günlük süre içerisinde düzenlenmesi mümkündür.
Sevk irsaliyesinin
düzenlendiği ortamın(deponun, işyerinin vb.) teknik, altyapı vb. diğer
imkansızlıkları nedeniyle, malın sevkinden önce e-İrsaliye düzenlenmesinin
mümkün olamadığı durumlarda, sonradan e-İrsaliye dönüştürülecek matbu kağıt
olarak sevk irsaliyesinin düzenlenmesi durumunda, saha denetimleri sırasında
saha denetim elemanına ibraz olunması gereken sevk irsaliye belgesi MATBU SEVK
İRSALİYESİ olacaktır. Söz konusu irsaliyenin elektronik belge yerine kağıt
belge olarak düzenlenmiş olması durumu denetim tutanakları ile tespit edilecek
olmakla birlikte, en geç izleyen 2 gün içinde e-İrsaliye'ye dönüştürülmesi
halinde herhangi bir cezai durum söz konusu olmayacaktır. Matbu sevk
irsaliyesinde yer alan bilgiler ve alıcıya yapılan fiili teslim bilgilerine
göre (fiili teslim hakkında; matbu sevk irsaliyesi üzerine alınan not, açıklama
ve imzalar, tutanak, makbuz, form, teslim/tesellüm belgesi, vb. harici diğer
belgeler üzenlenebilir.) e-İrsaliye sistemine "MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE"
tipinde e-İrsaliye düzenlenip GİB sistemleri üzerinden alıcısına iletilmesi
gerekmektedir. Ancak söz konusu tipte hazırlanan e-İrsaliye tipleri için
alıcılar tarafından sistem üzerinden e-İrsaliye yanıtı dönülmesi mümkün
olmayacaktır.
Düzenlenen
e-İrsaliye'ler e-İrsaliye uygulamasına iletildiğinde anlık olarak GİB
sistemlerine de ulaşmaktadır. İletim süresi saniyeler mertebesinde
gerçekleşmektedir. GİB sistemlerinde herhangi bir şekilde arıza, kesinti veya
bakım olması nedeniyle iletilemeyen durumlarda GİB tarafından gerekli duyurular
www.efatura.gov.tr internet adresinde yapılmakta olup bu süreler boyunca kağıt
ortamda matbu sevk irsaliyesi düzenlenerek sevkiyat işlemlerinin sürdürülmesi
mümkün bulunmaktadır. GİB e-İrsaliye sistemine iletilen e-İrsaliye belgelerinin
yol denetimlerinde (kağıt çıktısının ya da elektronik ortamdaki halinin) ibrazı
halinde e-Yoklama sistemi üzerinde doğrulanması elektronik ortamda
yapılmaktadır. Herhangi bir şekilde doğrulama işlemi yoklama sırasında yapılamayan
durumlar, daha sonradan tetkik edilmek üzere not alınarak denetim
sonuçlandırılabilecektir. GİB sistemlerinden, denetim tutanağı ile tespit
edilen e-İrsaliye'nin aynısının mevcudiyetinin anlaşılması halinde herhangi bir
cezai işlem söz konusu olmayacaktır. Ancak, yapılan tetkiklerde herhangi bir
şekilde fiilen eİrsaliye'nin GİB sistemlerine iletilmemiş olduğu tespit edilen
edilmesi halinde usul hükümleri yönünden cezai işlemler tatbik edilebilecektir.
e-İrsaliye yanıtları
irsaliye tarihinden itibaren 7 günlük süre içinde dönülebilmektedir. Malların
alıcıya teslimatı için e-İrsaliye yanıtının beklenmesi zorunluluğu kesinlikte
bulunmamakta olup, e-İrsaliye yanıtının gönderilmesi hususunda da herhangi bir
zorunluluk bulunmamaktadır. Alıcı isteğe bağlı olarak sistem üzerinden
e-İrsaliye yanıtını gönderebilir. Belirtilen sürede yanıt dönülmemiş
e-İrsaliye'ye konu malların alıcısı tarafından tam olarak teslim alındığı GİB
sistemleri tarafından kabul edilmemektedir. Ancak buna rağmen alıcıya yapılan
fiili mal teslimatına ilişkin tevsik edici diğer belgelerle ( Teslim alan ve
teslim eden taraflarca ıslak imzalı ve kaşeli; e-İrsaliye'nin kağıt çıktısı,
teslim ve tesellüme ilişkin tutanak, makbuz, form teslim/tesellüm belgesi, vb.
harici diğer belgeler düzenlenebilir.) aksi durumlar tevsik olunabilir.
e-İrsaliye'ye konu
malların sevkiyatına başlanması için e-İrsaliye'nin GİB sistemlerine iletilmiş
olması yeterli olup, ayrıca alıcının sistem yanıtını dönmesini bekleme
zorunluluğu bulunmaktadır. Alıcının sisteminde yaşanmakta olan bir sorun
sevkiyat işleminin başlatılmasına engel teşkil etmeyip, alıcı sistemlerindeki
sorunun giderilmesi sonrasında ilgili e-İrsaliye GİB tarafından alıcısına
elektronik ortamda iletilecektir. Bu nedenle satıcının alıcının sistemlerindeki
sorunun çözümünü bekleme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Müşterinin ve teslim
edilecek mal miktarının sevkiyat başlangıcında bilinemediği bazı mal
sevkiyatlarında öncelikle ""MUHTELİF MÜŞTERİLER"" ibareli
matbu kağıt sevk irsaliyesi düzenlenecektir. e-İrsaliye uygulamasına da kayıtlı
müşterilere fiili teslimatlar gerçekleştirildikçe ya teslim anında ya e-Fatura
düzenlenecek ya da müşteri adına yeni bir sevk irsaliyesi (teknik altyapı
engeli yok ise e-İrsaliye, teknik engel var ise matbu ve müşteri adına
düzenlenen kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi) düzenlenecektir. Herbir müşteriye
yapılan fiili teslimata göre düzenlenen matbu kağıt ortamdaki sevk irsaliyeleri
üzerinde ""e-İrsaliye Ayrıca Düzenlenecektir"" ibaresine
yer verilecek ve en geç izleyen 2 gün içinde söz konusu matbu irsaliye
""MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE"" tipinde (söz konusu
irsaliye üzerinde matbu irsaliye bilgilerine de yer verilmesi gerekmektedir)
e-İrsaliye'ye dönüştürülecek ve GİB sistemleri üzerinden alıcısına iletilmesi
sağlanacaktır. Alıcılar tarafından söz konusu e-İrsaliye'ye (daha öncesindeki
matbu irsaliye ile fiili mal teslimatı bilgisi oluştuğundan) herhangi bir yanıt
dönüşü yapılmayacaktır. Her bir müşteriye teslimat sırasında e-İrsaliye ve
e-Fatura düzenlenmesi sırasında mobiliteyi de sağlayan her türlü TEKNOLOJİK
İMKANLARDAN yararlanılması mümkün bulunmaktadır.
Akaryakıt teslimatı
yapılacak uçağın bilinemediği ya da fiili teslimat miktarının sevkiyat
başlangıcında öngörülemediği HAVACILIK YAKITI sevkiyatlarında öncelikle
""MUHTELİF MÜŞTERİLER"" ibareli matbu kağıt sevk irsaliyesi
düzenlenecektir. e-İrsaliye uygulamasına da kayıtlı müşterilere fiili
teslimatlar gerçekleştirildikçe ya teslim anında ya e-Fatura düzenlenecek ya da
müşteri adına yeni bir sevk irsaliyesi (teknik altyapı engeli yok ise
e-İrsaliye, teknik engel var ise matbu ve müşteri adına düzenlenen kağıt
ortamdaki sevk irsaliyesi) ya da sevk irsaliyesinde yer alması gereken
bilgileri de barındıran fiili teslimata ilişkin ilgili diğer kurumlar ve
mevzuatlarında kabul edilen diğer belgelerden birinin ( Teslim alan ve teslim
eden taraflarca ıslak imzalı vekaşeli; teslim ve tesellüme ilişkin tutanak,
makbuz, form teslim/tesellüm belgesi, vb. harici diğer kağıt ortamdaki belgeler)
düzenlenmesi ve bilahare e-İrsaliye dışındaki belgelerin en geç izleyen 2 gün
içinde e-İrsaliye'ye dönüştürülmesi gerekmektedir. Matbu belgeler üzerine
e-İrsaliye'ye dönüştürüleceğine ilişkin ibareye yer verilecek ve bilahare
düzenlenecek e-İrsaliye üzerinde (MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE tipinde) ise
matbu teslim tesellüm belgelerine ilişkin bilgilere yer verilecektir. Bu
belgeler ile e-İrsaliyeler birbirleri ile ilişkili şekilde muhafaza edilecek ve
talep edilmesi halinde ilgililerine birlikte ibraz edilmesi gerekmektedir. Söz
konusu matbudan dönüştürülen e-İrsaliye GİB sistemleri üzerinden alıcısına
iletilmesi sağlanacaktır. Alıcılar tarafından söz konusu e-İrsaliye'ye (daha
öncesindeki matbu irsaliye ile fiili mal teslimatı bilgisi oluştuğundan) herhangi
bir yanıt dönüşü yapılmayacaktır.
Sevk irsaliyesi belgesi,
esas itibariyle taşıtlar ile taşınan mallara yönelik yol denetimlerinde bir
kontrol belgesi olma vasfına haizdir. Bu çerçevede herhangi bir taşıt ile sevk
edilmeyen ve mal sevkiyatı ve fiilen teslim miktarları özel sayaçlarla ölçülen
boru hatları ile yapılan teslimlerde, teslim eden ve teslim alan tarafından
sevk irsaliye belgesinin düzenlenmesi mecburiyeti bulunmamaktadır. Ancak
dileyen işletmeler bu suretle yapılan teslimat miktarlarını dikkate alarak
teslimatın gerçekleştirilmesi ile birlikte stok takip işlemlerini ERP
sistemleri üzerinden takip edebilmek için e-İrsaliye de düzenleyebilirler. e-İrsaliye
düzenlenmesi durumu da dahil olmak üzere, boru hattı üzerinden gerçekleştirilen
fiili teslimat miktarlarının tevsik edici harici diğer belgelerin (Teslim alan
ve teslim eden taraflarca ıslak imzalı ve kaşeli; teslim ve tesellüme ilişkin
tutanak, makbuz, form teslim/tesellüm belgesi, sayaçların ürettiği ve
taraflarca imzalı belgeler vb. harici diğer kağıt ortamdaki belgeler)
düzenlenmesi ve ilgili makamlara tevsik edici belge olarak talep edilmesi
halinde ibraz edilmesi gerekmektedir.
Sevk irsaliyesi belgesi,
esas itibariyle taşıtlar ile taşınan mallara yönelik yol denetimlerinde bir
kontrol belgesi olma vasfına haizdir. Bu çerçevede herhangi bir taşıt ile sevk
edilmeyen ve mal sevkiyatı ve fiilen teslim miktarları özel sayaçlarla ölçülen
boru hatları ile yapılan teslimlerde teslim eden ve teslim alan tarafından sevk
irsaliye belgesinin düzenlenmesi mecburiyeti bulunmamaktadır. Sevkiyat işlemi,
sayaç bilgilerinden hareketle hazırlanan tevsik edici harici diğer belgelerle
(Teslim alan ve teslim eden taraflarca ıslak imzalı ve kaşeli; teslim ve
tesellüme ilişkin tutanak, makbuz, form teslim/tesellüm belgesi, sayaçların
ürettiği ve taraflarca imzalı belgeler vb. harici diğer kağıt ortamdaki
belgeler) tevsik olunabilir. Ancak dileyen işletmeler bu suretle yapılan
teslimat miktarlarını dikkate alarak teslimatın gerçekleştirilmesi ile birlikte
stok takip işlemlerini ERP sistemleri üzerinden takip edebilmek için e-İrsaliye
de düzenleyebilirler. e-İrsaliyenin düzenlenmesi halinde; boru hattı üzerinden
işletmeler arası gerçekleştirilen fiili teslimat miktarlarının tevsik edici
harici diğer belgelerin olarak düzenlenen belgelere ilişkin bilgilerin
e-İrsaliye üzerinde yer verilmesi ve ilgili makamlara e-İrsaliye belgesi ile
birlikte tevsik edici harici belge olarak, talep edilmesi halinde ibraz
edilmesi gerekmektedir.
Sevk irsaliyesi belgesi,
esas itibariyle taşıtlar ile taşınan mallara yönelik yol denetimlerinde bir
kontrol belgesi olma vasfına haizdir. Bu çerçevede herhangi bir taşıt ile sevk
edilmeyen ve mal sevkiyatı ve fiilen teslim miktarları özel sayaçlarla ölçülen
boru hatları ile yapılan teslimlerde teslim eden ve teslim alan tarafından sevk
irsaliye belgesinin düzenlenmesi mecburiyeti bulunmamaktadır. Belirtilen
nitelikteki mal satışlarında bir mal hareketi, sevkiyatı söz konusu olmadığından
sevk irsaliyesi düzenlenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, dileyen
işletmeler bu suretle yapılan mal satış miktarlarını dikkate alarak stok takip
işlemlerini ERP sistemleri üzerinden takip edebilmek için, sevk irsaliyesi (
e-İrsaliye düzenlenmesi gereken hallerde e-İrsaliye) de düzenleyebilirler.
e-İrsaliye düzenleme
zorunluluğu her iki tarafın da e-İrsaliye sistemine kayıtlı kullanıcı olduğu
durum için geçerli olup, yurtdışındaki müşterilere yönelik gerçekleştirilen mal
sevkiyatı işlemleri için e-İrsaliye düzenlenmeyecek bunun yerine kağıt
ortamdaki MATBU sevk irsaliyesi düzenlenecektir. Gümrük işlemleri sırasında da
öteden beri olduğu şekilde matbu sevk irsaliyesi belgesinin (üzerine notlar
alınarak ve kaşe ve imza tatbik edilip Gümrük makamlarına ibraz edilerek) aynı
şekilde kullanılmaya devam edilebilecektir. Ancak, yurtiçinde mükellefiyeti
olan ve ayrıca e-İrsaliye uygulamasına da kayıtlı olan müşterilere ihracat
niteliğinde olsa dahi kağıt irsaliye yerine e-İrsaliye düzenlenmesi
gerekmektedir. Bu durumda gümrükleme işlemleri sırasında e-İrsaliye belgesinin
elektronik ortamdaki haline uygun kağıt çıktısı üzerine gerekli notlar tatbik
edilip kaşe ve ıslak imzalı halinin bir örneğinin Gümrük idaresine ibrazı, bir
örneğinin de sevkiyatı gerçekleştiren satıcı nezdinde tevsik edici harici belge
olarak kullanılması amacıyla muhafaza edilmesi gerekmektedir. e-İrsaliye
düzenlenmesi açısından teknik ve altyapı engeli var ise, söz konusu
sevkiyatların matbu ve müşteri adına düzenlenen kağıt ortamdaki sevk irsaliye
ile gümrük işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve fiili teslimata ilişkin bilgileri
de barındıran bu kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi örneklerinin, en geç izleyen 2
gün içinde e-İrsaliye'ye dönüştürülmesi gerekmektedir. Matbu sevk irsaliye yeri
üzerinde e-İrsaliye'ye dönüştürüleceğine ilişkin ibareye yer verilecek ve
bilahare düzenlenecek e-İrsaliye üzerinde (MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE
tipinde) ise matbu irsaliyeye ilişkin bilgilere yer verilecektir. Söz konusu
e-İrsaliye GİB sistemleri üzerinden alıcısına iletilmesi sağlanacaktır.
Alıcılar tarafından söz konusu e-İrsaliye'ye (daha öncesindeki matbu irsaliye
ile fiili mal teslimatı bilgisi oluştuğundan) herhangi bir yanıt dönüşü
yapılmayacaktır.
Sevkiyat işlemi
başlatılıncaya kadarki süreçte, hazırlanan e-İrsaliye'nin TASLAK olarak
bekletilmesi, imzalanmaması, sisteme iletilmemesi ve bilgilerde meydana gelecek
değişiklikler göz önüne alınarak taslak belgenin onaylanarak sisteme iletilmesi
halinde söz konusu sorunlar öncelikle en az seviyede karşılaşılacaktır. Bununla
birlikte, oluşturulmuş e-İrsaliye'nin, malların fiili sevkinden önce
bilgilerinde değişiklik olduğunun anlaşılması halinde, alıcının söz konusu
e-irsaliye'ye sistem üzerinden red yanıtı dönülmesini sağlamak suretiyle iptal
edilmesi sağlanıp, yerine yeni ve doğru bilgileri barındıran e-İrsaliyenin
oluşturulması, alıcısına sistem üzerinden gönderilmesi ve sevkiyatın
başlatılması sağlanabilir. Düzenlenip e-İrsaliye sistemine iletilen bir
e-İrsaliye'nin satıcı tarafından herhangi bir şekilde İPTALİ mümkün
bulunmamaktadır. Sevkiyatı işlemi sürerken, araç, şoför vb. diğer bilgilerde
değişikliğin olması durumunda ise, belirtilen değişiklikler e-İrsaliye
hazırlama birimlerine bildirilerek (ya da şoforün yeni bir e-İrsaliye oluşturma
için teknik olanaklara sahip olması da söz konusu olabilir) ivedilikle yeni
e-İrsaliye'nin oluşturulması ve elektronik ortamda da görüntülenmesini
sağlayacak yapıda araç şoförüne iletilmesi sağlanmalıdır. Ya da sevkiyat
sırasında teknik imkanlar elvermiyorsa, taşımayı gerçekleştiren şoför
tarafından yeni bilgileri barındıran, e-İrsaliye'ye dönüştürülmek üzere
öncelikle matbu sevk irsaliyesi düzenlenmesi ve bu irsaliye üzerinde
e-İrsaliye'ye dönüştürüleceğine ilişkin açıklamaya yer verilmesi sağlanmalıdır.
Matbu sevk irsaliyesi ile gerçekleştirilen fiili teslimat miktarlarına uygun
olarak, matbu irsaliyenin e-İrsaliye'ye (MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE
tipinde) en geç izleyen 2 gün içinde dönüştürülmesi ve e-İrsaliye sistemine
iletilmesi gerekmektedir. Düzenlenen bu e-İrsaliye üzerinde, düzenlenen matbu
sevk irsaliyesine ilişkin bilgilere yer verilmelidir. Matbu sevk irsaliyesi de
tevsik edici belge (e-İrsaliye'nin dayanağı) olarak, muhafaza ve istenildiğinde
ibraz edilmesi gerekmektedir. Bilgileri değişen ilk e-İrsaliye'nin (elektronik
halinin) satıcı ve alıcı tarafından, daha sonradan düzenlenmiş matbu ve ayrıca
dönüştürülen e-İrsaliye ve düzenlenen e-Fatura ile birlikte muhafaza edilmesi
(e-Fatura'nın açıklama alanında ilgili irsaliyelere ilişkin bilgilerine yer
verilmesi suretiyle) yeterli olacaktır.
e-İrsaliye düzenleme
zorunluluğu her iki tarafın da e-İrsaliye sistemine kayıtlı kullanıcı olduğu
durum için geçerli olup, irsaliye düzenlenen muhatabın e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı olmadığı durumda sevk irsaliyesinin matbu kağıt ortamda düzenlenmesi gerekmektedir.
Ancak bununla birlikte, GİB tarafından sisteme Muhtelif Müşteriler'i temsil
etmek üzere "sanal" bir kayıtlı kullanıcı tanımlanması halinde,
muhatap olarak bu kayıtlı kullanıcı seçilerek e-İrsaliye düzenlenmesi ve bu
belgenin kağıt çıktısının kullanılabilmesi mümkün hale gelebilecektir. Konuya
ilişkin sistemsel geliştirmelerin tamamlanması müteakip gerekli duyurular www.efatura.gov.tr internet adresinde
yapılacaktır.
Malın bir komisyoncu
veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde de malın gönderen tarafından sevk
irsaliyesine bağlanması gerekli olup, malın gönderildiği komisyoncu veya
aracının e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olduğu halde, e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı olan kullanıcının göndereceği bu mallar için e-İrsaliye düzenlemesi
zorunludur. Komisyoncu veya aracının e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olmadığı
halde, matbu kağıt sevk irsaliyesinin düzenlenmesi esas olmakla birlikte; GİB
tarafından sisteme tanımlı olmayan alıcıları temsil etmek üzere
""sanal"" bir kayıtlı kullanıcı tanımlanması halinde,
muhatap olarak bu kayıtlı kullanıcı seçilerek (asıl muhatap bilgisi ayrıca
e-İrsaliye'nin ilgili alanında yer verilecektir.) e-İrsaliye düzenlenmesi ve
alıcısının talebine uygun olarak kağıt çıktısının verilmesi ya da harici
elektronik yollarla elektronik ortamda iletilmesi mümkün hale gelebilecektir.
Konuya ilişkin sistemsel geliştirmelerin tamamlanması müteakip gerekli
duyurular www.efatura.gov.tr internet adresinde yapılacaktır.
Vergi Usul Kanunu'nun
230 uncu maddesinin son fıkrası uyarınca; nihai tüketicilerin tüketim amacıyla
perakende olarak satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya
taşıttırılması halinde bu mallara ait fatura veya perakende satış fişinin
bulunması şartıyla sevk irsaliyesi aranmayacağından, e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı satıcı herhangi bir şekilde irsaliye düzenlemeyecektir.
Satılan malın teslimi
anında faturanın da düzenlenmesi halinde, ayrıca sevk irsaliyesi kesilmesine
gerek bulunmadığından malın fatura ile birlikte taşınması yeterlidir.
Malların ücret karşılığı
taşıttırılması halinde, Vergi Usul Kanununun 240 ncı maddesi uyarınca, taşıyan
tarafından ayrıca taşıma irsaliyesi düzenlenmesi de gerekmektedir. Bu durumda malı
taşıttıran (satıcı) ve malın teslim edileceği kişi (alıcı) e-İrsaliye
uygulamasına kayıtlı kullanıcı olması halinde, sevk irsaliyesi e-İrsaliye
olarak düzenlenmeli ve TAŞIYAN'a e-İrsaliye'nin kağıt çıktısının veya
elektronik görüntüsünün taşıtta bulunmak üzere verilmesi gereklidir.
Aynı müessesenin
muhtelif şube ve kısımlarında her biri aynı numara ile başlamak üzere ayrı ayrı
irsaliye kullanıldığı takdirde şube veya bu irsaliyelere şube kısımlarına göre
şube veya kısmın isimlerinin yazılması veya özel işaretle seri tefriki
yapılması zorunludur. (VUK GT 141)
Ticari mal niteliğinde
olmayan broşür, bloknot, kalem gibi promosyon ürünleri ile numune ilaçların,
hekimlere verilmek üzere firmaların satış mümessilleri tarafından taşınması
sırasında (ticari mal sevkiyatı izlenimi verecek büyüklükte veya mahiyette
olmamak şartıyla) sevk irsaliyesi düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.(VUK GT
379)
Malın alıcı tarafından
taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde ise sevk irsaliyesi düzenleme
zorunluluğu alıcıya aittir. Ancak, alıcı ve satıcının bu konuda mutabık
kalmaları halinde, sevk irsaliyesi satıcı tarafından da düzenlenebilecektir.
Buna göre, satıcının sevk irsaliyesi düzenlemesi halinde alıcı tarafından
ayrıca sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmeyecektir. Ancak e-İrsaliye
elektronik ortamda düzenlenip iletilebildiğinden, satıcı tarafından yukarıda
belirtildiği şekilde irsaliye düzenlenmesine mutabık kalınamadığı durumlarda,
malını taşımacıya taşıttıran alıcı, kendi adına e-İrsaliye düzenleyip bu
irsaliyenin kağıt çıktısını faks vb. yöntemle kağıt ortamda ya da mail vb.
yöntemle elektronik ortamda malın taşıyıcısına iletebilir.
Maden sevkiyatlarında,
Maden Kanununa göre düzenlenen maden sevk fişi, Uluslararası taşımacılıkta
kullanılan hamule senedi, konşimento gibi belgeler, Gümrük girişi sırasında
Gümrük İdarelerince düzenlenip verilen resmi belgeler, Orman İdarelerince
düzenlenen nakliye teskereleri ve buna benzer belgeler, alınan ürünün alıcı
veya satıcı tarafından taşınıp taşınmadığına bakılmaksızın sevk irsaliyesi
olarak kabul edilecek ve satın aldığı malı kendi araçlarıyla taşıyan veya bir
nakliyeciye taşıttıranlardan ayrıca sevk irsaliyesi düzenlemesi
istenmeyecektir(VUK GT 253). Ancak Bakanlığımızca yapılacak yeni düzenlemelerde
belirtilen durumlardan bazılarının e-İrsaliye düzenleme yükümlülüğü kapsamına
dahil edilmesi halinde belirtilen işlemler için e-İrsaliye düzenleme yükümlülüğü
söz konusu olabilecektir.
Mükelleflerin
faaliyetlerine ilişkin olarak işyerlerinde kullanılmak ve tüketilmek amacıyla
satın aldıkları (Kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri, yemek, ekmek gibi)
ufak hacimli ve değeri fatura düzenleme limiti tutarını aşmayan malları
taşımaları veya taşıttırmaları halinde bu mallara ait faturanın taşıma
esnasında taşıtta bulundurulması ve faturanın üzerine "Bu mallar için sevk
irsaliyesi düzenlenmemiştir." şerhinin verilmesi şartıyla ayrıca matbu
sevk irsaliyesi de aranmayacağından e-İrsaliye düzenlenmeyecektir.
Mükelleflerin, yarı
mamül veya mamul mallarını, bazı işlemler yapılmak üzere, e-İrsaliye
uygulamasına kayıtlı bulunan diğer mükelleflere göndermeleri ve bu
mükelleflerden malları geri getirmeleri durumunda götürülen ve geri getirilen
mallar için gidiş ve geliş taşımaları sırasında ayrı ayrı e-İrsaliye
düzenlemeleri zorunludur. Malların götürülmesinde düzenlenecek sevk
irsaliyelerinin müşteri bölümü bilgilerine işlemi yapacak mükellefin adı ve
soyadı, varsa ticaret ünvanı, vergi dairesi ve hesap numarası yazılacak, Malın
nev'i bölümüne, gönderilen malların adı/cinsi, miktarı bölümüne miktarı
yazılacak ve söz konusu irsaliye'nin açıklama not alanına yapılacak işin türü
(Mesela : "Boyatılmak, tamir ettirilmek, parça değiştirmek üzere"
şeklinde bir ibare) yazılacaktır. İşlem gördükten sonra malın tekrar işlemi
yaptıran tarafından geri taşınmasında düzenlenecek sevk irsaliyelerinin müşteri
bilgileri bölümüne işlemi yaptıran işletme kendi bilgilerine, sevk adresi
olarak kendi işletme adres bilgisine (işlemin yapıldığı yer adres bilgisinin de
başlangıç noktası olarak eklenmesi mümkündür) malın nev'i ve miktar bilgisi
olarak işlemi tamamlanmış hali ile geri getirilen malların nev'i ve miktarı
bilgileri yazılacak ve irsaliyenin not açıklama alanına yaptırılmış olan işlemin
türü (boyama, baskı, tamir, parça değişim vb.)ne ilişkin açıklamaya yer
verilecektir. Ancak, söz konusu malların işlemi yapacak mükellefler tarafından
taşınması veya taşıttırılması halinde sevk irsaliyesinin, yukarıda belirtilen
esaslara göre bu kimseler tarafından düzenleneceği tabiidir.
İşletmeye ait mal,
demirbaş, ekipman vb. unsurların işlem görmek (boyatılmak, tamir edilmek, parça
değiştirmek, dikilmek vb.) üzere başka işletmelere sevkiyatında da sevk
irsaliyesi düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durumda düzenlenecek sevk
irsaliyelerinde ilave not, açıklama bilgisine yer verilerek söz konusu mal,
ekipman, demirbaşın tamir, bakım, işlem görmek üzere gönderildiği
belirtilecektir. Bu durumda söz konusu unsurları taşıyan/taşıtan kim ise onun
sevk irsaliyesi düzenlemesi gerekmektedir. Tarafların her ikisinin de
(sevkiyatı başlatan ve teslimatı alacak olan) e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı
olduğu durumda, sevk irsaliyesinin e-İrsaliye olarak düzenlenmesi, olmadığı
durumda ise matbu kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi, duruma göre irsaliye yerine
de geçen eFatura'nın kağıt çıktısı veya e-Arşiv Fatura'nın kağıt çıktısı veya
ÖKC'den düzenlenen eFatura/e-Arşiv Fatura Bilgi Fişi'nin kağıt çıktısı
mevzuatta öngörüldüğü nüsha sayısında düzenlenmesi gerekmektedir.
Numune üzerine veya
tecrübe ve muayene şartıyla satım yapılmak üzere mal sevkiyatı yapılması
halinde sevk edilen mallar için matbu kağıt ortamda sevk irsaliyesi
düzenlenmesi zorunluluğu bulunduğundan, bu suretle sevk edilen malların
muhatabının e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olduğu durumda düzenlenmesi gereken
sevk irsaliyesi eİrsaliye olmak zorundadır. Ancak muhatabın e-İrsaliye
uygulamasına kayıtlı olmadığı durumda genel esaslar çerçevesinde matbu kağıt
sevk irsaliyesi ya da irsaliye yerine geçen e-Arşiv Fatura'nın kağıt çıktısı, e-Arşiv
Fatura bilgi fişi düzenlenmesi esastır. Ancak bununla birlikte, GİB tarafından
sisteme tanımlı olmayan alıcıları temsil etmek üzere "sanal" bir
kayıtlı kullanıcı tanımlanması halinde, muhatap olarak bu kayıtlı kullanıcı
seçilerek (asıl muhatap bilgisi ayrıca e-İrsaliye'nin ilgili alanında yer
verilecektir.) e-İrsaliye düzenlenmesi ve alıcısının talebine uygun olarak
kağıt çıktısının verilmesi ya da harici elektronik yollarla elektronik ortamda
iletilmesi mümkün hale gelebilecektir. Konuya ilişkin sistemsel geliştirmelerin
tamamlanması müteakip gerekli duyurular www.efatura.gov.tr internet adresinde
yapılacaktır. Bu tür sevkiyatlarda, malı satıcı taşıyor veya taşıtıyorsa
e-İrsaliye satıcı tarafından, alıcı taşıyor veya taşıtıyorsa e-İrsaliye alıcı
tarafından düzenlenecektir. Ancak, kabule bağlı olan ve bunun için yazılı bir
sözleşme bulunan bu tür satışlarda, fatura düzenlenmesindeki on günlük sürenin
kabul tarihinden itibaren başlayacağı tabiidir.
e-İrsaliye uygulamasına
kayıtlı bir mükellefin, basit/götürü usulde vergilendirilen mükellefler ile
vergiden muaf esnaftan mal aldığı ve malların kendilerince
taşındığı/taşıttırıldığı durumda e-İrsaliye düzenlenecek midir?"
"Vergi Usul Kanununun 232 ve 235 inci maddelerindeki, fatura, sevk
irsaliyesi, perakende satış vesikaları (perakende satış fişi, ödeme kaydedici
cihaz satış fişi, giriş ve yolcu taşıma bileti), gider pusulası, müstahsil
makbuzu ile 236 ncı maddede yer alan serbest meslek makbuzunu yalnız birinci ve
ikinci sınıf tüccarlarla defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler ve serbest
meslek erbabının düzenlemesi mecburi olup bunların dışında kalan ve kazançları
götürü(basit) usulde tespit olunan tüccarlar ile götürü usulde vergilendirilen
serbest meslek erbabı ve vergiden muaf esnafın söz konusu belgeleri düzenleme
mecburiyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle, gerçek usulde vergilendirilen
mükellefler ile götürü usulde vergilendirilen mükellefler ve vergiden muaf
esnaf arasındaki mal harekatı sevk irsaliyesi yönünden aşağıdaki esaslara göre
belgelendirilecektir: Gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerden (e-İrsaliye
uygulamasına dahil olsun veya olmasın), götürü/basit usulde vergilendirilen
mükellefler ve vergiden muaf esnaf tarafından satın alınan malın alıcı
tarafından taşınmasında sevk irsaliyesi aranmayacak, ancak fatura malın
satıldığı anda satıcı tarafından düzenlenecektir. Satıcı tarafından satış
anında düzenlenecek faturaya alıcı tarafından taşındığı şerhi konulacak ve
taşımalar sırasında yetkililerce istenildiğinde ibraz edilecektir. Götürü
usulde vergilendirilen mükellef veya vergiden muaf esnaftan, gerçek usulde
vergilendirilen ve e-İrsaliye uygulamasına da kayıtlı bulunan mükellefler
tarafından satın alınan malın alıcı tarafından taşınmasında ise sevk irsaliyesi
e-İrsaliye olarak kendi kendine olacak şekilde düzenlenecektir.
Diğer mevzuat
düzenlemeler uyarınca, sevk irsaliyesi yerine geçen belge olduğu açıkça kabul
edilen hallerde, bu belgelerin düzenlenmesi halinde ayrıca sevk irsaliyesinin
(veya e-İrsaliyenin) düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak söz konusu
belgelerin sevk irsaliyesi yerine geçen belge olduğu hususu ilgili mevzuat
düzenlemesinde açıkça belirtilmiş olmalıdır. Ancak Bakanlığımızca yapılacak
yeni düzenlemelerde e-İrsaliye düzenleme yükümlülüğü kapsamına özel olarak
dahil edilen sevkiyat işlemleri için, sevk irsaliyesi yerine geçen belge yerine
e-İrsaliye düzenleme yükümlülüğü söz konusu olabilecektir.
Fatura'nın önce
düzenlendiği hallerde de mal sevkiyatı ne zaman olacak ise (mal sevkiyatı
işlemi satıcı ile alıcı arasındaki anlaşmaya göre serbestçe belirlenebilir,
sevk zamanı konusunda özel bir yasal veya idari düzenleme bulunmamaktadır) sevk
irsaliyesinin (ve e-İrsaliye'nin) bu tarihten önce düzenlenmesi gerekmektedir.
Sevk irsaliyesi'nin
matbu kağıt ortamda mı yoksa e-İrsaliye olarak mı düzenlenmesi gerektiği
hususunda, genel prensip itibariyle "faturanın düzenlenecek tarafın"
e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı bir kullanıcı olup olmadığına bakılması
gerekir. Fatura'nın kesileceği mükellef ile sevk irsaliyesinin düzenleneceği
mükellef esas itibariyle aynı olması gerekmekte olup, muhatabın e-Fatura ve
e-İrsaliye'ye kayıtlı olmadığı durumda düzenlenmesi gereken sevk irsaliyesi
e-İrsaliye olamayacaktır, bunun yerine matbu kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi
veya satıcı e-Arşiv fatura uygulamasında ise irsaliye yerine geçen nitelikteki
e-Arşiv Fatura'nın kağıt çıktısı veya irsaliye yerine geçen ÖKC'den düzenlenen
e-Arşiv Fatura Bilgi Fişi düzenlenmesi gerekmektedir.
Evet, malın alıcısının
e-Fatura uygulamasına kayıtlı bir kullanıcı olduğu ancak eİrsaliye'ye henüz
dahil olmadığı durumda; ya matbu kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi veya irsaliye
yerine geçen nitelikteki e-Fatura'nın kağıt çıktısı veya irsaliye yerine geçen
ÖKC'den düzenlenen e-Fatura Bilgi Fişi düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır.
Münhasıran MATBUDAN
DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE tipinde irsaliyenin düzenleme tarihi ile fiili sevk
tarihi ve zamanı matbu irsaliye ile aynı tarih ve zamanları ihtiva etmesi
gerekeceğinden, sistem tarih ve zamanından önceki tarihli olarak düzenlenmesi
tabiii olarak gerekmektedir. Bu tip e-İrsaliye'lerde sistem zamanı ile
düzenleme ve sevk zamanı kontrolü yapılmayacaktır. İlk düzenlenen matbu sevk
irsaliyesinde yer alan bilgiler ile daha sonradan oluşturulacak e-İrsaliye'de
yer alacak bilgilerin aynı olmasını sağlama sorumluluğu mükelleflere ait
bulunmaktadır.
e-İrsaliye uygulamasında
"İrsaliye Yanıtı"nın alıcı tarafından sistem üzerinden dönülme
zorunluluğu bulunmamaktadır. Buna rağmen sistem üzerinden düzenleyiciye
iletilmek üzere iletilen irsaliye yanıtı belgesinde yer verilen bilgilerin esas
itibariyle fiilen teslim alınan mal miktar bilgisi ile aynı olması
gerekmektedir. Alıcıların fiili teslime ilişkin, ,taraflar arasında tanzim
olunan teslim ve tesellüm belgelerine uygun bir şekilde yanıt dönmediğinin
anlaşılması halinde, faturaların düzenlenmesine esas olarak, taraflar arasında
ıslak imza ve kaşe ile tanzim olunan tevsik ve ispat edici harici diğer
belgelerin dikkate alınması gerekmektedir. Söz konusu belgeler ile e-İrsaliye
ve yanıtlarının birbiriyle ilişkili şekilde muhafaza ve ibraz edilmesi ve
ilgililerce talep edildiğinde sunulabilmesi gerekmektedir.
Söz konusu malların geri
getirilmesi işlemi satıcı tarafından yerine getirilmekte olduğundan satıcının,
söz konusu malları işletmesine geri getirmesi durumunu tevsik etmek ve yol
denetimleri sırasında ibraz edilebilmesini sağlamak üzere yeni bir sevk
irsaliyesini kendisine olmak üzere düzenlemesi gerekmektedir. Bu yeni irsaliye,
teknik imkanlar elvermesi halinde e-İrsaliye olarak, teknik imkanlar
elvermemesi halinde ise öncelikle matbu kağıt ortamdaki sevk irsaliyesi olarak
düzenlenecektir. Matbu olarak düzenlenen sevk irsaliyesinin en geç izleyen 2
gün içinde MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE tipinde e-İrsaliye'ye
dönüştürülmesi gerekmektedir.
97. İmha edilmek üzere sevk edilen ATIK ürünler için
de sevk irsaliyesi düzenlenecek midir?
Gerek satılmak üzere
gerekse bir bedel mukabili olmaksızın bir işletmeye ait atık ürünlerin (atık
motor yağı, atık madeni yağ, atık petrol ürünleri, atık metal, kağıt vb. diğer
ürünler) bir başka işletmeye, depoya, atık merkezine vb. lokasyona sevk
edilmesi halinde de taşıyan/taşıttıran tarafından sevk irsaliyesi düzenlenmesi
gerekmektedir. Bu şekilde atık ürünlerin satış amacıyla sevkinde genel
esaslardan herhangi bir farkı olmaksızın, taşımayı yapan veya yaptıran
tarafından sevk irsaliyesine bağlanacaktır. Bu tip irsaliyelerin genel bir mal
sevkiyatı için düzenlenen irsaliyelerden herhangi bir farkı bulunmamaktadır.
Ancak, satış amaçlı olmayan ve bir bedel mukabili olmaksızın atıkların imhası
amacıyla bir noktadan diğer bir noktaya sevk edilen atık ürünler için
taşıyan/taşıttıran tarafından düzenlenecek sevk irsaliyesinde atık ürünün
imhası amacıyla sevk edildiğini belirten açıklamalara (e-İrsaliye olması
durumunda not açıklama alanına) yer verilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte
belirtilen atıkların ilgili mevzuatlarında belirtilen (Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca yayımlanan atık ürünlerin sevki, taşınması, depolanması ve
imhasına ilişkin yayımlanan yönetmelik veya diğer idari düzenlemelerinde)
şekilde ilgili taşıma izni, yetkisi bulunan firmalar tarafından taşınması
sırasında ilgili mevzuat düzenlemesi uyarınca düzenlenen diğer belgeler (Atık
Taşıma Formu vb. ) de sevk irsaliyesi yerine geçen belge olarak kabul
edilebilecektir. Bu belgelerin sevk sırasında ibraz edilmesi halinde ayrıca
sevk irsaliyesi aranmayacaktır.
98. Hükmen Teslim durumunda sevk irsaliyesi
düzenlenmesi gerekir mi?
Hükmen teslim bilindiği
gibi mülkiyeti altında bulunan bir malın özel bir sebebe binaen zilyetliğinin
iktisap edilmesi durumudur. Örneğin, Bay (A), mülkiyeti altında bulunan bir
malı (B)’ye satmış ancak malı devretmeden ondan kiralamıştır. (B)’nin malını
(A)’ya kiralaması durumunda, malın ayrıca teslimine gerek kalmayacak ve (A)
malı hükmen teslim almış olacaktır. İşte bu durumda mal hareketi olmayan bir
başka ifade ile taşıma veya taşıtmanın söz konusu olmadığı bir satış için
irsaliye düzenlenmesine de gerek bulunmamaktadır. Ancak, dileyen işletmeler bu
suretle yapılan mal satış miktarlarını dikkate alarak stok takip işlemlerini
ERP sistemleri üzerinden takip edebilmek için, sevk irsaliyesi ( e-İrsaliye
düzenlenmesi gereken hallerde e-İrsaliye) de düzenleyebilirler.
99. Kısa Elden Teslim durumunda sevk irsaliyesi
düzenlenmesi gerekir mi?
Kısa elden teslim,
eşyayı fer’i zilyet veya zilyet yardımcısı sıfatı ile fiilî hakimiyeti altında
bulunduran şahsın karşılıklı irade beyanı ile bir başka nev’i zilyetliği
iktisap etmesi veya zilyetlik nev’inin değişmesi halidir. Örneğin; Kiracısı
olduğu bir malın mülkiyetinin iktisap edilmesi için karşılıklı irade beyanı
yeterli olmaktadır. Dolayısıyla malı önce geri alıp sonra teslim etmek
gerekmemektedir. Bu tür olaylar daha çok finansal kiralama sözleşmelerinde
(kira süresinin sonunda) ortaya çıkmakta ve bir mal hareketinden söz edilemeyen
bu tür zilyetlik iktisabında da irsaliye düzenlenmesi gerekmemektedir. Ancak,
dileyen işletmeler bu suretle yapılan mal satış miktarlarını dikkate alarak
stok takip işlemlerini ERP sistemleri üzerinden takip edebilmek için, sevk
irsaliyesi ( e-İrsaliye düzenlenmesi gereken hallerde e-İrsaliye) de
düzenleyebilirler.
Evet, her bir taşıma işi
için ayrı ayrı sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmektedir. Zira, özellikle yol
denetimleri sırasında araçta bulunan mallarla araçta bulundurulması gereken
sevk irsaliyelerin uyumlu olması gerektiğinden, her bir taşımada taşınan mal
miktarı ve taşıma zamanı ile uyumlu olmak üzere ayrı ayrı sevk irsaliyesinin
düzenlenmesi gerekmektedir.
101. Taşıma irsaliyesi ile sevk irsaliyesinin
tarihinin aynı olmak olmak zorunda mıdır?
Sevk irsaliyesinin
düzenlenip, taşımayı ücret karşılığında gerçekleştiren taşıyıcıya da bir örneği
verilip taşıma irsaliyesi ile birlikte taşıma sırasında bulundurulacağından,
sevk irsaliyesinin özellikle fiili sevk tarihi taşımacıya malların teslim
edilip, taşımanın başlatıldığı (taşıma irsaliyesinin düzenlendiği tarih) tarih
ile aynı olmalıdır.
Malların hangi sürede
alıcıya teslim edilmesi gerektiğine ilişkin herhangi bir zorunluluk
bulunmamaktadır. Taşıma faaliyetinin gerçekleştirildiği araç, güzergah, hava
koşulları, lojistik firmasının kapasitesi vb. diğer etmenler malların alıcıya
teslim sürelerini değiştirebilmektedir. Ancak genel ilke olarak, satıcısı
tarafından alıcısına gönderilmek üzere sevk irsaliyesinin düzenlendiği durumda
fiili sevke başlanmasından itibaren 7 günlük süresi içinde faturanın
düzenlenmesi gerekmektedir.
Taşıma işinin, lojistik
firmaları tarafından yapılması halinde düzenlenecek e-İrsaliye'de lojistik
firmasının VKN, Unvan bilgisi yazılmalıdır. Araç ve şoföre ilişkin bilginin bu
durumda yazılması zorunlu değildir. Ancak, taşıma işinin bizzat satıcı/alıcının
kendi araç ve şoförleri ile yapılması halinde düzenlenecek e-İrsaliye'de araç
plaka no ve şoförün bilgilerine yer verilmesi zorunludur.
Fiili sevk zamanında
önce söz konusu bilgilerde değişiklik olduğunda, alıcının red yanıtı dönmesi
talep edilerek ilk düzenlenen e-İrsaliye'nin iptal edilmesi sağlanabilir. Ancak
alıcının red yanıtı dönmediği ve/veya sevkiyat süreci başladıktan sonra söz
konusu bilgilerde değişiklik olduğunda, mevcut e-İrsaliye ile ilişkilendirilmek
üzere; GİB tarafından belirlenecek yöntem ve usulle e-İrsaliye Araç/Şoför
bilgisinin sistem üzerinde güncellemesi/ yeni bilginin de ilave olarak sisteme
aktarılması gerekmektedir. Genel prensip, yol denetimlerinde mevcut e-
İrsaliye'de ve sisteme ilave olarak girilen araç/şoför bilgileri birlikte
değerlendirildiğinde doğru araç ve şoför bilgisine erişilmesidir. GİB,
e-İrsaliye araç/şoför bilgilerinin güncellemesinde izlenecek usul ve esasları
www.efatura.gov.tr internet adresinde yapacağı duyurularda ve ilgili
kılavuzdaaçıklayacaktır.
105.Taşıma sırasında sadece e-İrsaliye'nin karekod
veya barkodunun bulundurulması yeterli midir?
Hayır, sadece barkod
veya karekod bilgisinin bulunması yeterli olmayıp, taşıma sırasında araçta
düzenlenen e-İrsaliye'nin bir örnek kağıt çıktısı veya elektronik olarak belge
görüntüsünün bulundurulması ve yol denetimi personeline ibraz edilmesi ve bu bilgilere
göre ibraz olunan sevk irsaliyesi belgesinin GİB sistemleri üzerinden
doğrulanabilmesi gerekmektedir.
Evet, aynı araçla da
olsa birbirinde farklı kişi veya kurumlara ve farklı adreslere sevkiyat işlemi
gerçekleştirildiğinden her bir alıcı ayrı ayrı değerlendirilerek onlara ait
sevk edilen mallar için ayrı ayrı sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmektedir.
GİB sistemlerinde arıza,
bakım veya kesinti olmadığı hallerde düzenlenen bir e-İrsaliye saniyeler
mertebesinde GİB sistemlerine ulaşmaktadır. Keza, GİB sistemlerinde bir
arıza,bakım veya kesinti olması veya planlı bakım gerçekleştirilecek olması
halinde durum www.efatura.gov.tr internet adresinde duyurulmakta olup, bu
süreler içinde matbu kağıt irsaliye düzenlenerek sevkiyat işlemlerinin
başlatılması mümkün bulunmaktadır. bu şekilde matbu kağıt irsaliye olarak
gerçekleştirilen sevkiyatlara ait sevk irsaliyeleri, arıza, bakım veya kesinti
hallerini izleyen en geç 2 gün içinde MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE tipinde
e-İrsaliye sistemine girilmesi gerekmektedir.
108. İhraç mallarının taşınması sırasında da sevk
irsaliyesi düzenlenmesi zorunlu mudur?
İhracat işlemleri
kapsamında e-İrsaliye düzenlenmesi mümkün değildir. Bu nedenle bu kapsamda
yapılacak sevkiyatlarda matbu sevk irsaliye belgesinin düzenlenmesi
gerekmektedir.
109. Taşıma irsaliyesinin e-İrsaliye olarak
düzenlenmesi mümkün müdür?
e-İrsaliye uygulaması
hali hazırda münhasıran "sevk irsaliyesi" belgesi için başlatılmış
olup, ücret mukabili eşya taşımacılığı yapan işletmeler tarafından düzenlenmesi
gereken "Taşıma İrsaliyesi" için başlamamış olduğundan taşıma
irsaliyelerinin elektronik belge olarak düzenlenmesi mümkün bulunmamaktadır.
Ancak GİB tarafından gerekli teknik, mevzuat çalışmalarının tamamlanması
müteakip taşıma irsaliyelerinin de elektronik belge olarak düzenlenebilmesi
mümkün olabilecektir.
Sevk irsaliyesi belgesi,
esas itibariyle işletmeler arası mal sevkiyatını belgelendirmek için tanzim
olunan bir belge olup, başlı başına bir teslim veya tesellüm belgesi mahiyeti
bulunmamaktadır. Ancak saha gereklilikleri nedeniyle sevk irsaliyelerinde
zorunlu bilgilere ilave olarak "Teslim Eden" ve "Teslim
Alan" alanlarına bastırılan belgelerde yer verilmekte ve fiili teslimlerde
bu alanlar teslim eden ve teslim alanlar tarafından, doldurulup imzalanarak,
şerhler düşülerek fiili teslimata ilişkin taraflarca imzalı bir belge
(teslim/tesellüm belgesi) olarak da kullanılabilmektedir. e-İrsaliye'nin teknik
altyapısı ve alanları itibariyle belge görüntüsünde ve kağıt çıktısı üzerinde
" Teslim Eden" ve "Teslim Alan" alanlarının yer verilmesine
her hangi bir engel bulunmamaktadır. Bu minvalde alıcı ile satıcı arasındaki
fiili mal teslimatının harici bir belge olarak e-İrsaliye'nin kağıt çıktısı
üzerine tarafların ıslak imzası ve açıklamaları eklenerek kullanılması mümkün
bulunduğu gibi, sevk irsaliyesi belgesinden ayrı olarak işletmenin ihtiyaçları
da dikkate alınarak tasarlanan teslim/tesellüm makbuzları, tutanakları,
formlarının da kullanılması mümkün bulunmaktadır. Keza alıcılar tarafından
e-İrsaliye sistemi üzerinden iletebilecekleri e-İrsaliye yanıtlarında da
(e-İrsaliye yanıtının gönderilmesi zorunlu olmayıp, ihtiyaridir.) haricen
düzenlenen ve fiili teslimata ilişkin tarafların mutabık kaldığı bilgileri
ihtiva eden harici belgelerde yer alan bilgilere uygun olarak iletilmesi
gerekmektedir
e-İrsaliye uygulamasında
alıcılar fiili mal teslimat bilgilerine uygun olarak e-İrsaliye yanıtlarını
sistem üzerinden gönderebilirler, ancak bir zorunluluk bulunmamaktadır. 7 gün
içinde yanıt dönülmeyen e-İrsaliyeler için malların tamamen kabul edilmiş
olduğu sistem tarafından varsayılır. Ancak bu durumda dahi tarafların fiili mal
teslimatına ilişkin harici diğer belgeleri ( e-İrsaliye'nin kağıt çıktısı
üzerine tarafların ıslak imzası ve açıklamaları eklenerek kullanılması mümkün
bulunduğu gibi, sevk irsaliyesi belgesinden ayrı olarak işletmenin ihtiyaçları
da dikkate alınarak tasarlanan teslim/tesellüm makbuzları, tutanakları, formlarının
da kullanılması mümkün bulunmaktadır) kullanmalarına engel bulunmamaktadır.
Taraflar arasındaki faturalaşmaların ""fiili mal
teslimatı"" ile uyumlu olması gerekmektedir. Aynı işletmenin kendi
depoları arasındaki mal sevkiyatlarında düzenlenen e-İrsaliyeler için, muhatap
(ve alıcı) olarak işletmenin kendisi olacağından e-İrsaliye yanıtının
dönülmesine gerek bulunmayıp, ayrıca e-İrsaliye yanıtının dönülmesine ilişkin
bir zorunluluk ta bulunmamaktadır.
Malların teslim işlemi
fiilen bittikten çok daha sonra kısmi kabul yapılması, bu konuda karşılıklı
anlaşmazlıkların çıkmasının önüne nasıl geçilecektir?" "e-İrsaliye'ye
RED yanıtı fiili sevk zamanından önce sadece yapılması mümkün olup, daha
sonradan red yanıtının dönülmesi mümkün bulunmamaktadır. GİB sistemleri süresinde
yapılmamış red yanıtlarına hata dönecektir. Kabul ve kısmi kabul yanıtları da
sevk irsaliyesinin düzenlenme tarihinden en fazla 7 günlük süre içinde ve bir
defa dönülmesi mümkün bulunmaktadır. Belirtilen süreden sonra kabul veya kısmi
kabul yanıtının dönülmesi mümkün bulunmamaktadır. Fiili mal teslimatı, teslim
eden ve teslim alanlar tarafından düzenlenecek harici belgelere göre
e-İrsaliye'nin kağıt çıktısının üzerine tarafların ıslak imzası ve açıklamaları
eklenerek kullanılması mümkün bulunduğu gibi, sevk irsaliyesi belgesinden ayrı
olarak işletmenin ihtiyaçları da dikkate alınarak tasarlanan teslim/tesellüm
makbuzları, tutanakları, formlarının da kullanılması mümkün bulunmaktadır.
Ayrıca tevsik ve ispat olunması gerekmektedir.
e-İrsaliye'nin kabulü,
kısmi kabulü veya reddi tarafların fiili mal hareketleri hususundaki mutabık
kalmalarına bağlı bulunmaktadır. Hangi malların hangi koşullarda satıcısına
iade olunacağı taraflar arasındaki ticari iş koşulları belirlemektedir. Sevk
irsaliyesi (ve e-İrsaliye) nin de bu ticari iş koşullarına göre gerçekleştirilen
fiili durumlara uygun olarak düzenlenmesi genel ilke olup, bir mal hareketi,
sevkiyatı, iadesi olmadığı sürece tanzim olunan sevk irsaliyesinin tek başına
bir hukuki değeri bulunmamaktadır, taraflar arasındaki itirazlar Türk Ticaret
Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
114. e-İrsaliyede, irsaliyeli fatura uygulaması söz
konusu olabilecek mi?
Gerek e-Fatura'nın
gerekse e-Arşiv Fatura'nın 433 sıra no.lu VUK Genel Tebliğine göre düzenlenen
irsaliye yerine geçen kağıt çıktısı "fatura" ve "sevk
irsaliyesi" belgelerini birlikte ihtiva eden "irsaliyeli fatura"
mahiyetinde belgeler olarak kabul edilmekte ve e-İrsaliye uygulamasında dahi söz
konusu belgeler irsaliye yerine geçen belge olarak kullanılabilmektedir.
Müşteriye e-Fatura'nın veya e-Arşiv Fatura'nın irsaliye yerine geçen kağıt
çıktısının verilmesi halinde ayrıca e-İrsaliye düzenlenmesine gerek
bulunmamaktadır.
115. E-irsaliye kullanıcısına kağıt irsaliye
düzenlenmesi cezai uygulamaya tabi olacak mı?
494 Sıra No.lu VUK Genel
Tebliği ile belirlenen zorunlu hallerde kağıt irsaliye düzenlenmesi halinde bir
cezai yükümlülük olmayacaktır. Ancak ilgili tebliğde belirtilen zorunlu haller
dışında, e-İrsaliye olarak düzenlenmesi gerektiği halde kağıt belge olarak sevk
irsaliyesinin düzenlenmesi halinde Vergi Usul Kanunu'nun 353 üncü maddesinin 2
numaralı bendinde öngörülen özel usulsüzlük cezası tatbik edilebilecektir.
Evet, bedelsiz de olsa
bir işletmeden diğer bir işletmeye mal sevkiyatını doğuran durumlarda sevk
irsaliyesi (taraflar e-İrsaliye'de ise e-İrsaliye) düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu suretle bedelsiz olarak verilen mallar için düzenlenecek sevk
irsaliyelerinde söz konusu malların işletmeye bedelsiz olarak verileceğini
belirten açıklamalara yer verilmesi gerekmektedir. e-İrsaliye uygulamasında
alıcı tarafından eİrsaliye Yanıtı'nı dönmesi ihtiyari olup, zorunlu değildir.
117. E-irsaliye düzenleme tarihi ile fiili sevk tarih
ve saati farklı olabilir mi ?
Evet, e-İrsaliye'nin
düzenleme tarihi ile malların fiili sevk zamanı(tarihi) farklı olabilir. Mallar
sevk irsaliyesinin düzenleme tarihinden sonraki bir tarihte sevk edileceği
zaman, irsaliyenin fiili sevk tarihi/zamanı bilgisi olarak malların fiili
sevkiyatının başlatılacağı tarih ve zamanı yazılacaktır.
Sevkiyat süreci
başladıktan sonra söz konusu bilgilerde değişiklik olduğunda, mevcut e-İrsaliye
ile ilişkilendirilmek üzere; GİB tarafından belirlenecek yöntem ve usulle
e-İrsaliye Araç/Şoför bilgisinin sistem üzerinde güncellemesi/yeni bilginin de
ilave olarak sisteme aktarılması gerekmektedir. Genel prensip, yol
denetimlerinde mevcut eİrsaliye'de ve sisteme ilave olarak girilen araç/şoför
bilgileri birlikte değerlendirildiğinde doğru araç ve şoför bilgisine
erişilmesidir. GİB, e-İrsaliye araç/şoför bilgilerinin güncellemesinde
izlenecek usul ve esasları www.efatura.gov.tr internet adresinde yapacağı
duyurularda ve ilgili kılavuzda açıklayacaktır.
Belirtilen işlemlerin
tümü anlık (real time, online) olarak gerçekleştirilmektedir. Düzenlenen
e-İrsaliyeler, e-İrsaliye sistemi üzerinden alıcılarına anlık elektronik
ortamda iletilmekte ve yanıtlar da e-İrsaliye sistemi üzerinden satıcıya anlık
olarak iletilmektedir. GİB sistemi üzerinden gerçekleştirilmemesi halinde
e-İrsaliye'nin geçerliği bulunmamaktadır.
Evet, düzenlenen
e-İrsaliye'ler anlık süreler içinde GİB'e ve alıcısının posta kutusuna
iletilecektir. Alıcı ve satıcılar düzenlenen e-İrsaliyeleri ve bunların
yanıtlarını, e-İrsaliye uygulaması ve kendi posta kutuları aracılığıyla
görebileceklerdir.
121. E-irsaliye düzenlendikten sonra ne kadar sürede
faturanın tanzim edilmesi gerekiyor?
Fiili sevk tarihinden
sonra 7 gün içinde faturanın düzenlenmesi gerekmektedir.
Evet, e-İrsaliye
uygulamasında alıcı fiili mal teslimatı bilgilerine uygun olarak KISMİ KABUL
yanıtını sistem üzerinden satıcıya iletebilir.
Aynı araçla birbirinden
farklı kişi veya kurumlara ve farklı adreslere sevkiyat işlemi
gerçekleştirildiğinde, her bir alıcı ayrı ayrı değerlendirilerek onlara ait
sevk edilen mallar için ayrı ayrı sevk irsaliyesi (taraflar e-İrsaliye de
olması halinde e-İrsaliye olarak) düzenlenmesi gerekmektedir.
Genel prensip itibariyle
sevk irsaliyesi kendisine ""fatura düzenlenecek alıcıları""
adına düzenlenmesi gerekmektedir. Alıcıları tarafından verilen talimat ile mal
sevkiyatının kendilerine teslim edilmeden doğrudan müşterisi durumunda bulunan
3'üncü taraflara teslimatın yapılması istendiğinde, alıcı adına düzenlenecek
e-İrsaliye'de bu konuda ilave açıklamalara ve teslimatın yapılacağı 3 üncü
tarafın bilgilerine yer verilecektir. İrsaliye 3 üncü taraf adına
düzenlenmeyecek olup, sevkiyatı gerçekleştirenin alıcısı durumundaki
kişi/tarafa düzenlenecektir. Aşağıda yer verilen örnekle izlenmesi gereken usul
ve esaslara yer verilmiştir. Örnek: Alıcı Distribüör (A) (e-İrsaliye'de) ( C'ye
malı sevk eden ve irsaliye düzenlemesi gerekendir) Satıcı (B) (e-İrsaliye'de)
(Distribütörün geri alıcısı, Distribütör kendisine fatura kesilecek kişi)
(Müşteri C'ye fatura kesecek olan kişidir) Müşteri (C) (e-İrsaliye'de veya
değil) (Satıcı B'nin alıcısıdır, Satıcı B, buna fatura kesecektir) (Distribütör
A, Satıcı B adına C'ye sevkiyat yapmaktadır) …… e-İrsaliye sekiyatı başlatan
Distribütör (A) tarafından, Satıcı (B)'e düzenlenecektir. Bu eİrsaliye'de (C)
müşterisi teslimatın yapılacağı ikincil mükellef/kişi olarak yer alacaktır.
e-İrsaliye üzerinde " ...(B) adına ....(C)'ye tesilme edilmek üzere"
ibaresi yazılacaktır. Distribütör (A) tarafından düzenlenen bu e-İrsaliye, hem
Distribütör (A) tarafından, Satıcı B 'ye kesilecek faturada, hem de Satıcı (B)
tarafından müşteri C'ye kesilecek fatura'da irsaliye bilgisi olarak yer verilecektir.
İşletmenin kendi
işlettiği vending makinalarına yapılan dolum işlemleri için, işletme adresinden
vending makinalarının bulunduğu alana/adrese sevkiyatı belgelendirmek üzere
işletme kendi adına sevk irsaliyesi düzenleyecektir. e-İrsaliye işletmenin
kendisine düzenleneceğinden irsaliye yanıtının dönülmesini gerektiren bir husus
bulunmayıp, irsaliye yanıtının oluşturulması zorunlu da değildir.
126. Vending makinasından iade ürün alınırken
e-irsaliye düzenlenecek midir?
İşletmenin kendi
işlettiği vending makinalarından, iade alınıp işletmeye geri götürülen iade
alım işlemleri için, vendingin bulunduğu adresten işletmenin adrese sevkiyatı
belgelendirmek üzere işletme kendi adına sevk irsaliyesi düzenleyecektir.
e-İrsaliye işletmenin kendisine düzenleneceğinden irsaliye yanıtının
dönülmesini gerektiren bir husus bulunmayıp, irsaliye yanıtının oluşturulması
zorunlu da değildir. Teknik açıdan e-İrsaliye'nin düzenlenmesi mümkün
bulunmadığında, matbu sevk irsaliye ile işlemin başlatılması da mümkündür. Bu
durumda matbu sevk irsaliyesinin en geç 2 gün içinde MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN
E-İRSALİYE tipinde e-İrsaliye uygulamasına girilmesi gerekmektedir
127. Hurda ve ıskarta satışı için e-irsaliye
düzenlenecek midir?
Satılan mal mahiyetinde
bulunduğundan hurda ve ıskartaların da işletmeden sevki durumunda, tarafların
e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olması durumuna göre e-İrsaliye ya da matbu
kağıt sevk irsaliyesi (veya irsaliye yerine geçen e-Fatura veya e-Arşiv Fatura
kağıt çıktısı ya da ÖKC den düzenlenen e-Fatura/e-Arşiv Fatura Bilgi Fişi)
düzenlenmesi gerekir.
128. Askeri tesislerden ve garnizonlardan geri alınan
ürünler için e-irsaliye düzenlenecek midir?
Geri alınan ürünlerin
taşımasını yapan veya yaptıran işletmenin kendisi ise, iade alınan ürünlerin
alındığı adresten işletme adresine sevkini belgelendirmek üzere işletme kendi
adına e-İrsaliye düzenleyecektir. Teknik açıdan e-İrsaliye'nin iade alımı
sırasında düzenlenmesi mümkün bulunmadığında, matbu sevk irsaliye ile işlemin
başlatılması da mümkündür. Bu durumda matbu sevk irsaliyesinin en geç 2 gün
içinde MATBUDAN DÖNÜŞTÜRÜLEN E-İRSALİYE tipinde e-İrsaliye uygulamasına girilmesi
gerekmektedir.
129. İade için düzenlene e-İrsaliye bilgisi ne kadar
sürede satıcıya ulaşacaktır?
Düzenlenen
e-İrsaliyeler, e-İrsaliye sistemi üzerinden muhataplarına anlık olarak
elektronik ortamda iletilmekte ve yanıtlar da e-İrsaliye sistemi üzerinden
muhatabına anlık olarak iletilmektedir.
e-İrsaliye yanıtları
irsaliye tarihinden itibaren 7 günlük süre içinde dönülebilmektedir. Malların
alıcıya teslimatı için e-İrsaliye yanıtının beklenmesi zorunluluğu kesinlikte
bulunmamakta olup, e-İrsaliye yanıtının gönderilmesi hususunda da herhangi bir
zorunluluk bulunmamaktadır. Alıcı isteğe bağlı olarak sistem üzerinden
e-İrsaliye yanıtını gönderebilir. Belirtilen sürede yanıt dönülmemiş
e-İrsaliye'ye konu malların alıcısı tarafından tam olarak teslim alındığı GİB
sistemleri tarafından kabul edilmemektedir. Ancak buna rağmen alıcıya yapılan
fiili mal teslimatına ilişkin tevsik edici diğer belgelerle ( Teslim alan ve
teslim eden taraflarca ıslak imzalı ve kaşeli; e-İrsaliye'nin kağıt çıktısı,
teslim ve tesellüme ilişkin tutanak, makbuz, form teslim/tesellüm belgesi, vb.
harici diğer belgeler düzenlenebilir.) aksi durumlar tevsik olunabilir.
131. Yol denetimi için e-irsaliye kağıt kopyasının
bulundurulması zorunlu olacak mıdır?
Yol denetimleri için,
araçta e-İrsaliye'nin bir örnek kağıt çıktısı veya elektronik görüntüsünün
araçta bulundurulması ve talep edildiğinde ibraz edilmesi zorunludur.
Oluşturulup e-İrsaliye
üzerinden alıcısına e-İrsaliyenin iletimi, yanıtların satıcıya iletimi
süreçlerini tümü anlık (real time, online) olarak gerçekleştirilmektedir.
Düzenlenen e-İrsaliyeler, e-İrsaliye sistemi üzerinden alıcılarına anlık
elektronik ortamda iletilmekte ve yanıtlar da e-İrsaliye sistemi üzerinden
satıcıya anlık olarak iletilmektedir. Özel entegratörlerde bekletilmesi ve daha
sonradan GİB'e gönderilmesi durumu söz konusu değildir.
Fiili sevk tarihi
alanına, malların fiili sevkiyatın başlatılacağı tarih yazılacaktır. Fiili sevk
tarihi, e-İrsaliyenin düzenleme tarihinden önceki bir tarih olamaz, ancak
sonraki bir tarih olabilir. Fiile duruma uygun olması koşuluyla, düzenleme
tarihi ile fiili sevk tarihinin farklı olması herhangi bir cezai yükümlülüğü
gerektirmeyecektir. Düzenlendiği tarih ile aynı gün fiili sevkiyatı da
gerçekleştirilen durumlarda, düzenleme tarihi ile fiili sevk tarihi irsaliye
üzerinden aynı olabilir.
e-İrsaliye ye konu
malların alıcısına teslim edilemediği ve satıcısı tarafından işletmesine geri
getirilmesini gerektiren bir durumun oluşması halinde aşağıda belirtilen
şekilde yeni sevk irsaliyesinin düzenlenmesi gerekmektedir. İlk düzenlenmiş
e-İrsaliye ile malların tekrar satıcının işletmesine geri getirilmesinde
kullanılması mümkün değildir: a) Satıcının teknik altyapısının elvermesi
halinde satıcı kendisine (alıcı adresinden satıcı adresine olmak üzere) yeni
bir e-İrsaliye düzenleyecek ve bu e-İrsaliye üzerinde ilk e-İrsaliye bilgisine
ve malların işletmesine alıcıya teslimat yapılamadığı gerekçesi ile geri
götürülmek üzere düzenlendiğini belirten, açıklamaya e-İrsaliyenin not açıklama
alanında yer verilecektir. b) Satıcının teknik altyapısının e-İrsaliye
düzenlenmesine elvermemesi halinde ise bu durumda satıcı kendisine yeni matbu
sevk irsaliyesi düzenleyecek ve bu irsaliye üzerinde alıcıya düzenlenmiş ilk
e-İrsaliye belgesinin bilgisine (tarih, belge no) ve malların işletmesine
alıcıya teslimat yapılmadığı gerekçesi ile geri götürülmek üzere düzenlendiğini
belirten açıklamaya yer verilecektir. E-İrsaliye tarihinin, e-İrsaliye
uygulaması(sisteminin) tarihinden önce olamayacağı ilkesi nedeniyle, geri
getirilen malların alıcısına daha sonra tekrar sevk edilmesi halinde yeni bir
e-İrsaliye'nin düzenlenmesi gerekmektedir.
e-İrsaliyenin alıcısı tarafında sehven reddedildiği durumlarda ivedilikle yeni e-İrsaliye düzenlenmesi gerekmektedir. Düzenlenecek yeni e-İrsaliyede yeni belge numarası kullanılmak zorundadır.
Kaynak: netbilgi.com
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder